“O dalgalar gelir, rollerini oynar ve giderler. Ama hepsi iz bırakır” 

Lucy Parsons (1851-1942)

Hemen hemen her 1 Mayıs öncesinde ismini duyduğumuz bir olay var: Haymarket Provokasyonu (1886). ABD’nin Şikago kentinde çalışma saatinin 8’e indirilmesini isteyen işçilere polis bir 1 Mayıs günü ateş açar. O gün ve ertesinde meydana gelen bir dizi karanlık olayın ardından pek çok işçi hayatını kaybeder. Polis kurşunuyla meydanda ya da idam cezasıyla öldürülen işçilerin mücadelesi birkaç yıl sonra Enternasyonal tarafından bugün bildiğimiz anlamına kavuşur. Bu sebeple ‘1 Mayıs’ın tarihi’ isimli yazılar hep Haymarket’le söze başlar.

Fakat tarihi belirli kalıplarla yinelemek bizi istemsizce zamanın ta kendisine yabancılaştırabilir. Böyle olursa Haymarket denilen olay, detaylara boğularak siyah beyaz bir gravürün içine hapsolur. Oysa bir toplumsal mücadele deneyimi başka zaman dilimlerinin kavgalarından yalıtılarak müzelerde saklanamaz. Aksi takdirde kavanozun içerisine konulan bir mum gibi kısa süre içerisinde söner.

Şüphesiz Haymarket olayının detayları çok dikkat çekicidir ve uzun uzun okumak-incelemek gerekir. Fakat meselenin ‘büyülü’ kısmı toplumsal mücadeleler tarihin zaman içerisinde hareket eden akışkan yerlerine dokunarak geçmişin bugünde yaşayan boğumlarını keşfetmektir.

Haymarket örneğinde istemsizce satır arasında kalan ‘8 saatlik çalışma’ talebini biraz incelersek eğer bunu net bir şekilde görebiliriz.

Mesela burjuva-liberallere sorsanız ‘Haymarket 140 yıl önce yaşanmış ‘arkeolojik’ bir olaydır. Hem zaten radikal işçi mücadelesi ‘o yüzyıllara’ ait paternidir. Bugün başta teknoloji olmak üzere her şey o kadar değişmiştir ki artık işçi sınıfı bile farklı tanımlanmalıdır.’

Ancak gerçekler hiçbir zaman arzularımızın-ideallerimizin açtığı kanallarda ilerlemez.

Aradan geçen o kadar yıl içerisinde devasa teknolojik ilerlemelerin yaşandığı inkar edilemez. Fakat zenginliklerin dağılımında aynı ilerleme gerçekleşmediği sürece sınıf mücadelesinin denkleminde kökten bir........

© Evrensel