İran asimetrik kaldıraçların gücüyle ABD ve İsrail’i stratejik hedeflerinden mahrum bırakan 14 maddelik mutabakatı şekillendirdi. ABD’nin denizden abluka ve yaptırımlarına karşın ‘füze diplomasisi’, İran’a sahada ve masada stratejik üstünlük kazandırdı. ABD Başkanı Donald Trump’ın 2020’de “İranlılar hiçbir savaşı kazanmadılar, ama hiçbir müzakereyi de kaybetmediler” sözündeki ilk yargı da ters döndü.

İhlal ve saldırılara karşı misilleme yapabilmek ve Hürmüz Boğazı’nı bilek büken bir kaldıraç olarak kontrol edebilmek, bu sürecin dur-kalklarına hükmetti.

Fakat mutabakatın bazı hükümlerine, özellikle de Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın durdurulmasını şart koşan ilk maddeye asılmış el bombaları var. Bunun pimi de İsrail’in elinde. Askeri faaliyetlerin durdurulmasına ilaveten mutabakatta Lübnan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğünü teyit de var. İran ve Hizbullah bunu, “İsrail Lübnan’da işgal ettiği yerlerden çekilmelidir” diye okuyor. Ancak Amerikan yönetimi, işin sadece saldırıların karşılıklı olarak durdurulması kısmıyla ilgileniyor. İsrail’in nihai anlaşmaya giden süreci sabote edeceğine dair uyarılar Amerikan istihbarat topluluğunun raporlarına da yansımış durumda.

Mutabakatın Lübnan’la ilgili kısımlarının kendisini bağlamadığını Trump’a söyleyen İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Yahudi lobisi ve Siyonist Hıristiyan azmanları hem medyada hem Amerikan Kongresi’nde harekete geçiriyor. Daha imzaların mürekkebi kurumadan İsrail ordusu 150’nin üzerinde saldırıyla onlarca Lübnanlıyı katlederek ve işgali genişletme hamleleri geliştirerek ‘Ben bu anlaşmayı patlatacağım’ demiş oldu. İran da bu nedenle Bürgenstock’ta 60 günlük müzakere sürecinin ilk toplantısına gitmedi. ABD’ye ‘önce küçük ortağına tasmasını geçir’ dedi.

İran frene basarken mutabakatta tüm cephelerde ateşkes, ablukanın kaldırılması, Hürmüz’ün açılması, İran fonlarının bırakılması ve nihai anlaşmaya kadar petrol ürünlerinin ihracatına muafiyeti öngören beş madde yerine getirilmedikçe müzakerelere geçilmeyeceğini öngören 13’üncü maddeyi........

© Evrensel