Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”, kime karşı kurulduğundan, kendisini nasıl bir içerikle tanımladığına kadar, yanıt bekleyen pek çok yönüyle gündem olmaya devam edecek gibi görünüyor.

Anlaşmanın taraflarından birine yönelik silahlı saldırıyı tümüne yapılmış sayarak BM Şartı’nın 51’inci maddesi uyarınca ortak savunma, meşru müdafaa ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü teyit ediyor olması, NATO’nun benzer içerikli 5. maddesi ile kıyaslanarak soruldu: İslam NATO’su mu kuruluyor?

Ancak, bu madde NATO’nun 77 yıllık tarihinde bile sadece bir kez uygulanmıştı. NATO’nun 5’inci maddesi, ittifakın kurulduğu 1949’dan bugüne kadar yalnızca el-Kaide’nin ABD’nin ikiz kulelerine yönelik 11 Eylül 2001’de gerçekleştirdiği saldırıların ardından uygulandı. Öte yandan, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki Husilerle süren çatışmalı ilişkisi, diğer yandan Pakistan’ın Afganistan ve Hindistan ile yıllara yayılan çatışmalı sınır gerilimi de dikkate alındığında, tüm bunların Mekke Anlaşması nedeniyle Türkiye’yi doğrudan bağlayacağı gibi bir sonucun çıkarılamayacağı, deneyimli dış politika ve bölge uzmanlarının analizlerinde ortaklaştığı noktalar. ‘İslam NATO’su yorumu hiçbir yerinden tutmayan bir benzetme olarak muhtemelen zamanla unutulacaktır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bu anlaşmanın doğrudan bir ülkeyi hedef almadığını ifade etmiş olsalar da, bu resmi beyanlar, anlaşmaya dair soruları ortadan kaldırmıyor.

Bazen bir anlaşma, başka bir dizi ilişkiyi kendisinde temsil eden özellikler taşıyabilir. Örneğin, 24 Şubat 1955’te Türkiye ile Irak arasında imzalanan ve daha sonra Birleşik Krallık, İran ve Pakistan’ın........

© Evrensel