menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kentin kılcal damarlarında güvencesiz emek

22 0
04.11.2026

İstanbul gibi metropollerde plansız yapılaşma, uzayan mesafeler, ulaşım güçlükleri ve uzun çalışma saatleri gündelik ihtiyaçlara erişimi zorlaştırıyor. E-ticaretin büyümesi, pandemi sonrasında değişen tüketim alışkanlıklarıyla birlikte kuryelerin emeğini kent yaşamının ayrılmaz parçası haline getirdi. Evleri, işyerlerini, depoları ve dükkânları birbirine bağlayan bu emek olmadan bugünkü kent hayatını düşünmek güç. Ancak bu ihtiyacın büyümesi kuryelere güvence getirmiyor. Sipariş ekranında hareket eden noktanın arkasında, geçinebilmek için daha fazla paket taşımak zorunda bırakılan bir işçi var.

24 Ekim’de Beyoğlu’nda, Kurye Hakları Derneğinin düzenlediği Birlikte Yaşam Çalıştayı’nda bunları konuştuk. Kuryeler, kent sakinleri, yerel yönetim temsilcileri ve uzmanlar aynı masadaydı. Çalışmanın yüküyle sokağın sorunları birlikte ele alındı. Kurye de kent sakini. Motosikletinden indiğinde yaya, evine döndüğünde komşu, çocuğunu okula götürdüğünde veli. Kuryeyle kent sakinini karşı karşıya getiren, platform şirketlerinin daha fazla kâr için dayattığı hız ve teslimat baskısı. Şirketlerin kazancı büyürken bu baskının yarattığı tehlikeyi sokakta işçiler ve kentliler paylaşıyor.

Masraf işçiye, denetim şirkete

Çalıştayda aktarılan rakamlara göre İstanbul’da yaklaşık bir milyon motosiklet kullanıcısı bulunuyor. Kayıtlı motokurye sayısının 66 bin olduğu, fiilen çalışanların ise yüz bini aştığı ifade edildi. Her motosiklet kullanıcısı kurye değil. Ancak kayıtlarla sahadaki tahmin arasındaki fark, çalışma koşullarının ne kadarının denetlenebildiği sorusunu da önümüze koyuyor. Üstelik kuryelik birkaç büyük platformdan ibaret değil. Restoranların kendi bünyesinde çalıştırdığı kuryelerin koşulları da ciddi bir sorun. İşyerinin kapısından çıkan paket görünürken onu taşıyanın çalışma süresi, sigortası ve dinlenmesi gözden kayboluyor. Küçük işletmede çalışmak, işçinin karşılaştığı tehlikeyi küçültmüyor. İşe başlama deneyimleri bu düzenin nasıl kurulduğunu anlatıyor. Kazanç vaatleriyle çağrılan kurye; yetki belgesi, taşıma kutusunun uygunluğu ve tescil işlemleri, ekipman, bakım, yakıt ve sigorta giderleriyle karşılaşıyor. Daha ilk paketi taşımadan masraf hesabı başlıyor. Çalıştayda, şirket amblemi taşıyan ekipmanın bile kuryeye ücretle satıldığı, mola sırasında hesabın kapatılması gibi uygulamalar anlatıldı. Şirketin reklamını üzerinde taşıyan işçi, bunun bedelini de ödüyor. Siparişin akışını, ücretini ve performans ölçütlerini platform belirliyor; giderler kuryenin hesabına yazılıyor. “Kendi işinin patronu” denilen insanın çalışma günü başkasının ekranından yönetiliyor.

Kazada önce paket soruluyorsa

En sarsıcı........

© Evrensel