menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Eşkıya dünyaya hükümran olmuş

20 0
23.09.2026

Kutadgu Bilig yazarı, büyük siyaset felsefecisi Yusuf Has Hacip, siyaset-devlet-adalet kavramlarını tanımlarken, muhteşem cümleler kurar:

“Adalet göğün direğidir, yıkılırsa gökyüzü yerinde duramaz.”

“Ülkeyi korumak için güçlü bir ordu, güçlü bir ordu için zengin bir halk, zengin bir halk içinse adalet gereklidir.”

Derin manaları içeren bu tespitler, Türk Milleti’nin insan-devlet ilişkisini de yerli yerine oturtuyor. Yani bizim medeniyetimizin anlayışını ifade ediyor.

Karahanlı Türk Devleti döneminde, bugünkü Kırgızistan sınırları içindeki Balasagun’da yaşayan Yusuf Has Hacip, bir siyaset klasiği olan Kutadgu Bilig adlı eserini, 1070 yılında Karahanlı Hükümdarı, Tabgaç Buğra Han’a takdim etti.

Tabi, Batının da siyaset bilimi üzerine kafa yoran filozofları, bilginleri var. En ünlüleri de, Yusuf Has Hacip’ten yaklaşık 3.5 asır sonra yaşamış, Floransalı bir İtalyan olan Niccolo Machiavelli’dir. Onun da çok ünlü bir siyaset bilimi kitabı vardır: Prens…

O da, tıpkı Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig’de yaptığı gibi, Prens adlı eserinde, dönemin hükümdarına tavsiyelerde bulunmuştur. Birkaç önemli tavsiyesini okuyalım:

“Siyasetin kendine özgü kuralları vardır. Günlük ahlâk kuralları devlet yönetimine karıştırılmamalıdır.”

“Gaye, vasıtayı meşru kılar. Devletin varlığını sürdürmesi ve gücünü artırması en üstün amaçtır. Bu amaca ulaşmak için gerektiğinde hile, şiddet veya kandırma gibi yollar kullanılabilir.”

“Bir lider için halkın sevgisinden ziyade korkusunu kazanmak daha güvenlidir.”

“Siyaset laiktir. Ancak........

© Eurovizyon