Sayın Veyis Bey’in Avrupa’daki Türk diasporasının kimlik inşasına ilişkin kaleme aldığı yazıları uzun zamandır ilgiyle takip ediyorum. Özellikle "Avrupa Türkleri kavramı güncelleştirilmelidir" başlıklı değerlendirmesi, uzun yıllardır yeterince tartışılmayan önemli bir kavramsal meseleyi yeniden akademik ve entelektüel gündeme taşımıştır. Bu tartışmaların, Avrupa’daki Türk toplumunun geçmişini, bugününü ve geleceğini anlamlandırma bakımından önemli katkılar sağlayacağı kanaatindeyim. Bu nedenle ben de söz konusu tartışmalara katkı sunma amacıyla görüşlerimi paylaşmayı gerekli gördüm.

Özellikle son dönemde önerilen "Töreliler" ve "İl Tutma" kavramlarının Avrupa'da yaşayan Türklerin tarihsel, kültürel ve sosyolojik gerçekliği içerisinde nasıl anlamlandırılabileceği üzerinde düşünmek gerektiğine inanıyorum. Kavram üretimi, her toplumun kimlik inşa süreçlerinde önemli bir işleve sahiptir. Bununla birlikte, ortaya atılan yeni kavramların yalnızca tarihsel göndermelerle değil; sosyoloji, diaspora çalışmaları, kültürel antropoloji ve siyaset bilimi perspektiflerinden de temellendirilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, Türklük üzerine çalışan bazı araştırmacılar tarafından dile getirilen "Siz Avrupa Birleşik Türk Halkları Devleti mi kuracaksınız?" şeklindeki sorunun ise tartışmayı kavramsal düzlemden uzaklaştırarak farklı bir zemine taşıdığı kanaatindeyim. Oysa burada esas mesele siyasal bir proje üretmek değil; Avrupa'da yaklaşık altmış yılı geride bırakan Türk diasporasının kendisini tanımlayabilecek yeni kavramsal çerçeveleri bilimsel zeminde tartışabilmektir. Bu nedenle konunun polemiklerden uzak, disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınmasının daha sağlıklı sonuçlar doğuracağı düşüncesindeyim.

Tarihsel açıdan değerlendirildiğinde Avrupa’daki Türk varlığı yalnızca 1960’lı yıllarda Türkiye’den başlayan iş gücü göçüyle sınırlı değildir. Kumanlar, Uzlar ve İdil Bulgarları gibi tarihî Türk toplulukları Avrupa coğrafyasında yüzyıllar boyunca varlık göstermiştir. Bununla birlikte günümüz Avrupa toplumlarının kolektif hafızasında "Türk" kimliği büyük ölçüde Türkiye’den gelen Müslüman göçmenlerle özdeşleştirilmektedir. Müslüman olmayan tarihî Türk toplulukları ise çoğu zaman bu algının dışında kalmaktadır.

1960’lı yıllarda Batı Avrupa’ya gelen işçiler uzun yıllar boyunca "Türk" kimliğinden ziyade "yabancı işçi" (Gastarbeiter) olarak tanımlanmış ve bu kitlenin geçici olduğu varsayılmıştır. Ancak 1980’li yıllardan........

© Eurovizyon