Ankara bundan 103 yıl önce 13 Ekim’de başkent ilan edildi ve bir “Cumhuriyet şehri” olarak kadim Bizans ve Osmanlı payitahtı İstanbul’un karşısına yerleştirildi. Bu söyleme göre İstanbul köhneliği, Ankara asrîliği temsil etmekteydi.

Oysa Ankara “yoktan var edilmiş Cumhuriyet başkenti” değil, Anadolu Selçuklu Devleti, Beylikler ve Osmanlı Devleti zamanlarında, özellikle Sultan II. Abdülhamid döneminde inşa edilen eserlerle mamur bir şehirdi. Tren İstasyonu, Hükümet binası ve meydanı, Taş Mektep veya Ziraat Mektebi, Çoban Mektebi ve Numune Çiftliği (veya Tarlası), saat kulesi vb. mamureler bu Sultanın iktidar döneminde yaptırılmıştı. Kaldı ki Gazi Meclisin görev yaptığı ilk TBMM binasının inşasına Enver Paşa’nın emriyle İttihad ve Terakki kulübü olarak başlanmıştı.

Oysa resmi tarihe bakarsanız “Ankara bomboş bir bozkırdı, ne varsa Cumhuriyetten sonra yapıldı”. Ne var ki bu ezberin hiçbir bilimsel dayanağı yok.

Bunu ispatlamak için iki harita yeterli aslında. Biri 1893 tarihli Hükümet meydanı planı, diğeri ise 1924 tarihli Ankara şehir haritası.

Meydanda hükümet dairesine ilaveten telgrafhane, matbaa, cami ve çevresinde bahçeler bulunuyordu. Saat kulesi, yeni şoseler, çeşmeler ve muhacir mahalleleri sıra sıra. Hepsi de Sultan Abdülhamid’in bu kadim şehre bıraktığı izlerdi.

1924 tarihli Ankara haritasında dereler, su yolları, çeşmeler, Müslüman ve Hıristiyan mezarlıkları, yangın sonrası “Harik mahalli” ve Sultan Abdülhamid döneminde inşa edilmiş kamu binaları açıkça görülür.

1897 yılında hizmete açılan muazzam Ankara Hükümet Konağı binası Ermeni mimar Bedros Azaryan’ın elinden çıkmış ve 404 bin kuruşa mal olmuştu. Hâlâ ayakta.

Sultan Abdülhamid dönemi imparatorluk iradesinin sembolü olan Hükûmet meydanı ise padişahın tahta çıkışının 21. yıldönümünde zeybeklerin gösterileriyle açılmıştı. Aynı konak, 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geldiğinde Mustafa Kemal Paşa’yı ağırlayacak ve Milli Mücadele’nin ilk karargâhı olacaktı.

Ayrıca Mustafa Kemal’in........

© Ensonhaber