Irak’ta Saddam, Libya’da Kaddafi, Suriye’de Esad rejimi bitirildi. İran’ın yıllarca uğraşıp didinip bölgede oluşturduğu “Şii kuşağı” büyük ölçüde etkisizleştirildi. Sırada Tahran’daki Molla rejimi var; ABD’nin bölgeye yaptığı askeri yığınağa bakınca, onun da günleri sayılı gibi. ABD Başkanı Trump niyeti gizlemiyor: Bölgeye “çekidüzen” verildikten sonra Amerikan askerleri Ortadoğu’dan çekilecek. Tüm bölge de işte bu çekilmeye, “the day after”/ertesi güne hazırlanıyor.

  Bölgesel ittifaklar dönemi

Ortadoğu, her ikisi de Washington’la arayı iyi tutmayı önceleyen, ancak birbirleriyle rekabet halindeki iki farklı ittifaka doğru ilerliyor. İlk stratejik ittifakın kimlerden oluşacağını bizzat İsrail Başbakanı Netanyahu bu hafta açıkladı. Netanyahu, “altıgen ittifak” olarak nitelendirdiği yeni işbirliği mekanizmasına Hindistan, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ile bazı Arap ve Afrika ülkelerinin dahil olacağını vurguladı. Nitekim Netanyahu’nun bu açıklamayı tam da Hindistan Başbakanı Modi’nin İsrail ziyareti öncesinde yapması anlamlı. Malum, Hindistan ile Türkiye’nin arası, Ankara’nın Pakistan’a verdiği askeri destek nedeniyle son dönemde iyiden iyiye açılmış durumda. - İsrail Başbakanı’nın ismini açıklamadığı Arap ülkesini tahmin etmek güç değil; Birleşik Arap Emirlikleri uzun süredir hem Ortadoğu’da hem de Afrika kıtasında mali gücünü kullanarak kiraladığı lejyonerlerle adeta İsrail’in “taşeronu” gibi hareket ediyor. Afrika’da ise Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Somaliland’ın sadece İsrail tarafından tanınması, bu toprak parçasının “Afrika’daki üs” olarak kullanılacağının işareti. Netanyahu, bahsettiği ittifakın “radikal şii ve radikal sünni eksenlere karşı” oluşturulmakta olduğunu da söyledi, ancak bunlar hakkında ayrıntı vermedi. İsrail Başbakanı’nın bahsettiği “radikal Şii eksenin” İran’daki molla rejimi ve bölgesel uzantıları olduğu açık. “Radikal Sünni eksen” ifadesiyle ise Netanyahu’nun son dönemde gerilim yaşadığı Türkiye ve Suudi Arabistan’ı kasttettiğini düşünmek mümkün. - Ortadoğu’daki diğer ittifak ise Türkiye ve Suudi Arabistan’ın etrafında gelişmekte; Katar ile, Somali ve Sudan’ın mevcut hükümetleri bu ittifak içinde, her iki ülkedeki iç savaşta hükümete karşı duran güçler ise İsrail merkezli ittifakta yer alıyorlar. Bölgenin güçlü ülkelerinden Mısır, Suudi Arabistan-Türkiye’ye giderek yakınlaşsa da, İsrail ile yakın ilişkileri de bozmama taraftarı. Keza, geçen hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı ağırlayan Etiyopya’nın bu hafta da İsrail Cumhurbaşkanı Herzog tarafından ziyaret edilmesi de, bu güçlü Afrika ülkesinin “paylaşılamayanlar listesinde” olduğunun göstergesi. Suriye ise, mevcut durumda adeta İsrail ve Türkiye arasında “etkinlik alanlarına” bölünmüş durumda. Her iki bloklaşmaya da dahil olmayan Azerbaycan da hem İsrail, hem de Türkiye ile yakın ilişkilerini iki........

© Ekonomim