Anadolu, zeytinyağının tarihini yazdı; fakat modern değer zincirini rakiplerine bıraktı.

2025’te yaklaşık 25 milyar dolarlık küresel zeytinyağı pazarında Türkiye, sezonu 505 bin ton üretimle kapatarak dünya üretiminin yaklaşık yüzde 14’ünü gerçekleştirdi; ancak ihracat geliri yalnızca 189 milyon dolarda kaldı. Aynı dönemde İspanya 5,05 milyar avro, Yunanistan 1,31 milyar avro ihracat geliri yaratırken; İtalya kendi üretimi yetmediği hâlde Akdeniz’den aldığı yağı marka, tasarım ve dağıtımla milyarlarca avroluk değere dönüştürdü. Zeytinyağının kadim üretim ve ticaret coğrafyası Anadolu’nun hammadde tedarikçisine dönüşmesi, yalnız tarımın değil; menşenin, kültürün ve ekonomik egemenliğin kaybıdır.

Amforayla başlayan üstünlük, tankerde kayboldu

Anadolu, zeytinyağını 2.600 yıl önce Klazomenai’de yalnız üretmiyor; presliyor, amforaya dolduruyor, menşe kazandırıyor ve denizaşırı pazarlara gönderiyordu.

Bugün ise yaklaşık 25 milyar dolarlık küresel pazarda aynı coğrafya, değer zincirinin en ucunda bekliyor. Türkiye, 2025’te tamamlanan 2024/25 sezonunda 505 bin tonla........

© Ekonomim