SMMM & Sorumlu Ortak Denetçi

Yapay Zekâ Görecek de, Kim Anlamlandıracak?

Kâğıt kalemin saltanatı sona eriyor. Ama muhasebenin sona erdiğini düşünmek büyük bir yanılgı olur. Tam tersine, muhasebenin önünde bugüne kadar hiç olmadığı kadar önemli bir dönem var. Çünkü artık mesele sadece bir faturanın kaydedilmesi, bir banka hareketinin muhasebeleştirilmesi veya dönem sonunda bilançonun çıkarılması değil. Hâlbuki mesele, bütün bu kayıtların birbirleriyle konuşup konuşmadığıdır.

Bir işletmenin tüm verileri aynı ekonomik gerçeği mi anlatıyor?

Bence dijital muhasebenin önümüzdeki dönemde üzerinde en fazla konuşulması gereken konusu tam olarak burası.

Çünkü, görünmeyen bir terazi kuruluyor.

Ve bu terazinin bir kefesinde işletmenin beyanı, diğer kefesinde ise işletmenin farklı sistemlerde bıraktığı dijital izler bulunuyor.

Muhasebe Artık Sadece Muhasebe Departmanında Yapılmıyor!

Eskiden muhasebe denildiğinde gözümüzün önüne defter, fiş, fatura ve mizan gelirdi.

İşletmede bir ekonomik olay gerçekleşir, belge ortaya çıkar, belge muhasebeye gelir ve kayıt yapılırdı. Bugün ise aynı olay daha gerçekleştiği anda birçok yerde iz bırakıyor. Öyle ki, bir satış düşünelim. Dijital dünyada bu süreç artık anlıktır: Bir işletme fatura kestiği andan itibaren, veri insan eli değmeden, zincirleme olarak en tepedeki devletin sistemine ulaşır. Ve en güzel tarafı şudur: Sisteme bir kez girip onayladığınız bir bilgiyi artık kimse geriye dönüp silemezsiniz. Sadece kayıtların olduğu yerde hileden de bahsedilmediği açık ve nettir. Eskiden kayıtlama süreçlerinin önemli bir bölümü birbirinden bağımsız süreçlerdi ve fakat şimdilerde bunlar artık birbiri ile bağlanarak entegre halinde çalışabilmekteler. Bu artık mümkün.

Bir işlemi doğduğu andan başlayarak sonucuna kadar izleyebiliyorsak, işte burada “dikey muhasebe” olgusundan bahsetmek gerekiyor. Dikey muhasebe yaklaşımında da esas olan bu düşüncede; işlem, ilk ortaya çıktığı noktadan nihai satışa kadar bir zincirin halkaları gibi ilerliyor. Fakat bunun yanında bir başka muhasebe boyutu daha ortaya çıkıyor: Yatay muhasebe.

Yatay muhasebe sadece işletmenin içine bakmıyor, dünya ile de konuşuyor!

Kısacası Yatay muhasebede artık yalnızca işletmenin içine bakmıyoruz, İşletmenin karşısındaki her türlü sürece de bakıyoruz. Tedarikçi, Banka, kamu v.s.

Çünkü bir ekonomik olay yalnızca işletmenin kayıtlarında gerçekleşmiyor. Karşı tarafın kayıtlarında da bir iz bırakıyor. Bankasında, cari hesabında, hem de e-belge sisteminde, stoklarında vs.

Üstelik bu izlerle alakalı, gerektiğinde sistem saniyeler içinde bir tutarsızlık varsa yakalar ve "Burada bir terslik var!" diyerek kırmızı ışık yakar. Buradan şu çıkarımı yapabiliriz: Eskiden günler süren denetimler, artık anlık gerçeklemektedir. Ne de olsa dijital çağdayız

Denetimlerin elbette adalete olan katkısını kimse inkâr edemez. Öyle ki, denetlenen vergi, aslında sosyal devlet ve devamında gelecek kaygısı duymayan vatandaş refahı için kazancımıza göre ödediğimiz bedeldir. Adalet ise, herkesin dürüstçe bu bedeli ödemesidir. Eğer birileri kazancını gizlerse, yük dürüst insanların sırtına biner. Dikey ve yatay muhasebenin dijitalleşmesi tam da burada devreye girer: Bilgisayarlar, tüm verileri bir örümcek ağı gibi birbirine bağlar. Yapay zekâ destekli denetim sistemleri, kimin ne kazandığını ve harcadığını anında görür. Vergi kaçırmak neredeyse imkânsız hale gelir. Gizli iş kalmadığı için herkes hak ettiği kadar vergi öder. Devlet, dürüst vatandaşlardan daha az vergi isteyebilir. Ancak bu dönüşüm kolay değildir. İşletmeler için ilk üç adım şöyle özetlenebilir:

1) Entegrasyon: Tüm bilgisayar programları birbiriyle konuşmalı; satış, depo ve muhasebe el ele çalışmalı.

2) Dijitalleşme: Kâğıt defterler yerini güvenli bulut sistemlerine bırakmalı; veriler yangından, silinmekten korunmalı.

3) Uzmanlaşma: Yapay zekâyı kullanabilen, sayıların dilinden anlayan uzmanlar işe alınmalı veya mevcut çalışanlar eğitilmeli.

Artık........

© Ekonomim