Markete, kafeye, pastaneye, lokantaya ve benzeri birçok küçük esnafa uğradığımda sohbet ettiğim çalışanlar; geçimin her geçen gün zorlaştığını ve geçinemediğini anlatıyor. Maaş durumu nedir diye sorduğumda ise aldığım cevap şu oluyor: ” Asgari ücret kadar. Birkaç bin lira üzeri.” Yol parası ayrı mı veriliyor? Yoksa ücrete mi dâhil? diye tekrar soruyorum ve şu açıklama yapılıyor:” Yemeği burada yiyoruz. Ancak yol parasını işveren vermiyor. Maaşın içinde. Zaten aylık akbil de çıkarsan, mazota zam geliyor. Yol paramız da sürekli artıyor. Maaşın üçte biri de yola gidiyor. Cebimizde bir şey kalmıyor.”

Çalışanların çoğu, üniversitede okuyan gençler. Kimisi okul bitince iş bulamayıp, kafede, lokantada garson olarak çalışıyor. Kimisi de marketlerde, kasiyer olarak iş bulup çalıştığına seviniyor. Sohbet ettiğim gençlerden bazıları, ailesinin ekonomik durumu iyi olmadığından, hem okuyup hem de çalışarak, haneye katkıda bulunduklarını ve okul masraflarını kendileri çalışarak karşıladıklarını söylüyor.

Bu gençler, hayata tüm zorluklara karşı direniyor. Okulu tamamlayıp, diploma alarak mesleğiyle ilgili bir işe girme hayalini taşıyor. Kimisi de diplomalı işsizleri görünce, hayal kırıklığı yaşıyor. Okuldan sonra yaşamın en acımasız yüzüyle tanışıyor. İstanbul gibi bir metropole, Anadolu’nun ücra bir köyünden gelmişse, birkaç arkadaşı ile kirayı paylaşarak bir ev tutuyor ve çalışmaya başlıyorlar. Tekrar köyüne dönmek istemiyor bu gençler.

Sohbet ettiğim üniversite mezunu gençler: “Asgari ücretle de olsa, İstanbul’da iş bulup çalışıyorum abla. Köyümüzde sadece yaşlılar kaldı. Ailemiz yoksul. Bizde zor şartlarda yaşıyoruz ama ailemize destek olmak için bunca sıkıntıya katlanıyoruz” dediklerinde,  gözlerindeki hüznü ve gelecek endişesini görüyorum.

Raflara sıkışan üniversite mezunu gençler, asgari ücretle kasa sırası

Gençler şehirlere gidiyor, okuyor ve çalışıp ailesine destek oluyor. Üstelik çoğu mühendis, mimar, sağlık yardımı hizmetlisi, lojistik, tıp okuyor. Ancak mesleğiyle ilgili bir bölümde iş bulamadığı için marketlerde kasiyerlik yapan gençlerin sayısı, azımsanmayacak kadar çok ne yazık ki…  

Kimi genç de okumaktan ümidi kesmiş. Diplomanın bir işe yaramadığını ve diplomalı üniversite mezunundan daha çok para kazandığından bahsediyor. Geçen gün benim bilgisayarım bozulmuştu. Tamir için gittiğim bilgisayarcı esnafında, genç bir çalışanla sohbet ettim. Okuyor musun? diye sordum. “ Açıktan abla” dedi. Liseyi açıktan okuduğunu söyledi. Üniversiteye devam edersin. Burada çalışarak, bilgisayar teknisyenliğinde kendini geliştiriyorsun. Üniversiteyi okuduğunda, diplomanı da alırsın dediğimde aldığım cevap, aslında ülkenin genel perspektifini de belirliyordu: “ Abla, üniversiteyi okuyup ne yapayım. Ben, burada zaten tecrübe edindim. Aylık maaşım,100 bin lira civarını buluyor. Diploması olanlar işsiz. Mesleğiyle ilgili iş bulamıyor. Marketlerde, pastane, kafelerde garsonluk, kasiyerlik yapmak zorunda kalıyorlar. Ayrıca üniversite mezunu mühendis, mimar, vs…birçok meslek mezunu gençler, asgari ücret alıyor hatta çoğu........

© Ekonomim