2020–2025 döneminde istihdam 5,9 milyon kişi artarken, büyümenin ana kaynağı hizmetler ve ücretli çalışanlar oldu. İstihdam 32,5 milyon seviyesine yükselirken, yapısal dönüşüm sınırlı kaldı. Eğitim düzeyi ve mesleki yapıda yukarı yönlü dönüşüm yaşansa da tarımın pay kaybı ve düşük nitelikli istihdamın ağırlığı sürüyor.

İstihdam artarken sektörel ve mesleki dağılım, sınıfsal kompozisyon gibi yapısal boyutları eşit bir gelişme göstermiyor. İstihdamın kompozisyonu, içyapısı da değişiyor. 2020-2025 yılları arasındaki 5 yıllık dönemde istihdamın yapısında ortaya çıkan değişiklikleri incelediğimizde öne çıkan noktalar şöyle sıralanabilir:

- 2020-2025 arasındaki 5 yıllık sürede istihdam 5 milyon 871 bin kişi ve yüzde 21.99 oranında artarak 32 milyon 566 düzeyine çıktı.

- İstihdam artışının sınıfsal kompozisyonunda doğal olarak işçiler ağırlık taşıyor. Söz konusu 5 yılda ücretli ve yevmiyeli olarak çalışanların sayısı yüzde 24,93 ve 4 milyon 660 bin kişi artarak 23 milyon 353 bine ulaştı. 5 yıllık dönemde gerçekleşen toplam istihdam artışının yüzde 79.37’si ile ezici çoğunluğunu ücretli ve yevmiyeli çalışanlar oluşturdu. Böylece işçilerin toplam istihdamdaki payı da 1.69 puanlık bir artışla yüzde 71.71 düzeyine çıktı.

- İşverenler, sayısı oransal olarak en fazla artan kesim oldu. İşverenlerin sayısı 5 yılda 338 bin kişi ve yüzde 28.69 artarak 1 milyon 516 bine çıktı. İşveren sayısındaki artış, istihdamdaki toplam artışın yüzde 5.76’sını oluşturdu. İşverenlerin toplam istihdam içindeki payı ise çok küçük bir artışla yüzde 4.66 oldu.

- Bir ücretli çalışan istihdam etmeden kendi hesabına çalışan esnaf ve zanaatkârların sayısı 957 bin kişi ve yüzde 22.38 oranında artarak 5 milyon 234 bine ulaştı. İstihdamdaki toplam artışın yüzde 16.30’unu kendi hesabına çalışanlar oluşturdu. Kendi hesabına çalışanların toplam istihdamdaki payı da minik bir artışla yüzde 16.07 oldu.

- Ücretsiz aile işçisi olarak çalışanların sayısı ise 83 bin kişi ve yüzde 3.26 azalarak 2 milyon 464 bine indi. Buna bağlı olarak ücretsiz aile işçilerinin toplam istihdamdaki payı 1.97 puan azalarak yüzde 7.57’ye düştü.

- Ancak ücretsiz aile işçileri cephesindeki bu değişim tarım ve tarım dışı sektörlerde birbirine zıt yönlerde gelişiyor. Tarım sektöründe ücretsiz aile işçisi olarak çalışanların sayısı 245 bin kişi ve yüzde 4,17 azalırken tarım dışı sektörlerde ücretsiz aile işçisi olarak çalışanların sayısı162 bin kişi ve yüzde 2.76 oranında arttı.

- Ücretsiz aile işçisi sayısındaki bu değişim, cinsiyet........

© Ekonomim