Dünden bugüne dünyanın nasıl değiştiğinin farkında mısınız? İyi ya da kötü değil. Öyle. Amerika ve İsrail’in İran’a saldırısı ile ortaya çıkan Hürmüz Boğazı krizi dünyamızı bir daha geri dönmemek üzere değiştirdi.

Düne kadar lojistik hatlar, ticaret koridorları söz konusu olduğunda kafalarda hep bir maliyet hesabı olurdu. Artık yok. Gelin bakın nasıl değişti?

Tıkanır mı, tıkanmaz mı? Artık asıl mesele bu

Doğrusu ben TEPAV araştırmacılarına hep böyle soruyordum eskiden. “O rotadan gidince konteynerler, bu işin zaman maliyeti nedir? Kaç günde hedefe varmak mümkün oluyor? Yetmez.  Bu zaman maliyetini göze alınca ne kadar masrafa katlanmak gerekiyor? O rotanın finansal maliyeti ne kadar? O da yetmez, şimdi bir de karbon maliyeti hesabı lazım.”

Ama bakın şimdi geldiğimiz noktada, artık rotanın güvenli olup olmadığı, tıkanıp tıkanmayacağı, teslim ettiğiniz malın hedefe ulaşıp ulaşamayacağı bir numaralı problem haline geldi. Hürmüz Boğazı tıkanıklığından sonra hayat böyle.

Eskiden rota tıkanıklığı yoktu. Artık var. Bu durumda, en iyi rota artık yola çıkardığınız malı eninde sonunda teslim edebilen rota oldu. Bir ara, en pahalı enerji olmayan enerjidir denirdi. Şimdi de en kötü rota yola çıkardığınız malı bir türlü teslim edemeyen rota artık. Hürmüz Boğazı etkisi işte tam da bu.

Bu ne demek? Ticaret koridorları üzerinde yeniden düşünmeye başlamak demek. En iyi rota diye, maliyeti düşüren Hürmüz Boğazı yolunu seçmenin nasıl bütün yumurtaları aynı sepete koymak demek olduğunu artık gördük. Şimdi rotaların çeşitlenme zamanı.

Ermenistan-Türkiye sınırını açmanın vakti geldi

Düne kadar maliyetli diye üzerinde çok düşünülmeyen ticaret koridorlarının gündemde olacağı bir yeni döneme girdik böylece. Doğrusu ya, ben bu yeni dönemde, Güney Kafkasya’nın önemli bir geçiş noktası olacağını düşünüyorum. İsterseniz haritaya bir bakın. Kuzeyde Rusya-Ukrayna savaşı, güneyde İran savaşı ve güncel Hürmüz tıkanıklığı var. Öyle duruyor ki, iran-ABD barış görüşmelerinde, İran’ın Hürmüz’ü kontrolü temel mesele olacak. Nedir? Bu barış görüşmeleri kolay........

© Ekonomim