Rafineri çıkışlı standart ve düşük kükürtlü (Euro Diesel standartlarına uygun) dizel yakıtın Türkçe teknik ve resmi tanımına Motorin adını veriyoruz. İçeriğinde kükürt oranı yüksek ağır yakıtlar ya da çiftçilerin ve balıkçıların kullandığı yakıtlar, bizde mazot olarak adlandırılıyor. Mazot deyince benim aklıma doğrudan tarım ve tarımda kullanılan makineler geliyor. Dizel ise daha çok otomotiv sektöründe kullanılıyor. Başka dillerde, bizdeki gibi farklı kelimelerle ifadeler var mı bilmiyorum; ama her üç kelimeyle de kastettiğimiz şey tek bir şey: ‘Dizel Yakıt’.

Dizel fiyatlarının benzin fiyatlarını geçmesi ve ham petrolden elde edilme maliyetlerindeki artış hem rafineri teknik süreçlerinden hem de küresel arz-talep dengelerinden kaynaklanıyor.

Tarihsel olarak dizel, ham petrolün işlenmesi sırasında benzine göre daha alt kademelerde elde edilen daha "kaba" bir yakıt olduğu için daha ucuzdu.

Ancak günümüzde bu durumun değiştiğini görüyoruz.

Ham petrolden dizele ulaşma süreci, gelişen çevre standartları nedeniyle benzine kıyasla daha karmaşık ve maliyetli hale gelmiş durumda. Ultra düşük kükürtlü motorin (örneğin Euro 6 standartlarında dizel) üretmek için yakıtın yüksek sıcaklık ve basınç altında hidrojen gazı ile işlenmesi gerekiyor. Hidrojen üretimi ve bu tesislerin işletme maliyeti oldukça yüksek.

Ham petrol distilasyon kulesine girdiğinde, benzin gibi hafif fraksiyonlar daha düşük sıcaklıklarda buharlaşıp ayrışıyor. Dizel ise daha ağır hidrokarbon zincirlerine sahip... Ağır molekülleri kaliteli dizele dönüştürmek için yüksek enerji ve sermaye gerektiren ikincil rafineri süreçlerinin kullanılması gerekiyor.

Kış aylarında dizelin donmasını önlemek için içine özel katkı maddeleri eklemek gerekiyor. Bu katkılar üretim birim maliyetini artırıyor.

Üretim süreçlerinden doğan maliyet artışlarına, ham petrolün artan taşıma maliyetlerine, Avrupa rafinelerinin kapasite eksikliğine, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlara, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın son dönemde karşılıklı olarak enerji santrallerini ve limanları yok etme yarışına dönüşmesine gibi etmenleri de eklediğimizde gerçekten adeta uçuşa geçmiş dizel fiyatlarıyla karşı karşıyayız.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın Ekim 2026 ‘Petrol Piyasası Raporu’ 15 Ekim 2026’da yayınlandı. Rapor çok çarpıcı veriler içeriyor.

Rapora göre; uzun süreli arz kesintilerinin, sonbahar rafineri bakımları ve kış aylarındaki zirve talep dönemi öncesinde mevsim........

© Ekonomim