Sekiz yıl önce karbon vergisine karşı sokağa çıkan Sarı Yelekliler’in yanına bugün öğrenciler katılıyor. Bir kuşak geçinememekten, diğeri geleceğini kuramamaktan şikâyetçi. Fransa’dan yükselen bu ortak ses, COP31 öncesinde adil dönüşümün en temel açmazını hatırlatıyor: Geleceği kurtarmaya çalışırken bugünün eşitsizliklerini nasıl gidereceğiz?

2018’de Fransa’da karbon vergisine karşı başlayan Sarı Yelekliler hareketi, sekiz yıl sonra öğrencilerle birlikte yeniden sokakta. Bu kez taleplerin merkezinde eğitim, gelir adaleti, çalışma koşulları ve gelecek kaygısı var. İki farklı kuşağın ortak itirazı, sürdürülebilir kalkınmanın en temel sorusunu yeniden gündeme getiriyor: Geleceği dönüştürürken bugünün eşitsizliklerini nasıl gidereceğiz?

10 Aralık 2018’de bu köşede, “Sarı Yelekliler iklim politikalarının sorgulanmasına yol açtı” başlıklı bir yazı kaleme almıştım.

Fransa’da karbon vergisine karşı başlayan protestoların, iklim değişikliğiyle mücadele açısından önemli bir kırılma noktası olduğu gündemdeydi. Çünkü mesele karbon emisyonlarını azaltmanın gerekliliğinden çok, bu dönüşümün maliyetinin toplumda nasıl paylaşılacağıydı.

O yazıda Fransız filozof Félix Guattari’nin 1989’da yayımlanan Üç Ekoloji kitabına yer vermiştim. Guattari, ekolojik krizin doğa, toplum ve insan zihni arasındaki ilişkiler yeniden kurulmadan çözülemeyeceğini savunuyordu. Aradan sekiz yıl geçti.

Bugün Fransa sokaklarında yeniden Sarı Yelekler var. Ama bu kez yanlarında başka bir kuşak yürüyor: Liseliler ve üniversite öğrencileri. 2018’de sokağa çıkanlar ay sonunu getirememekten şikâyet ediyordu. 2026’da gençler, önlerinde nasıl bir gelecek olduğunu sorguluyor. Aslında iki kuşağın söylediği birbirinden çok farklı değil. Biri bugünün geçim koşullarına, diğeri yarının yaşam koşullarına itiraz ediyor.

Ve her ikisi de aynı sorunun etrafında buluşuyor: Ekonomik ve toplumsal dönüşümün bedelini kim ödeyecek?

Sekiz yıl sonra değişen ne?

2018’de Sarı Yelekliler hareketini tetikleyen temel neden, Emmanuel Macron yönetiminin akaryakıt vergilerini artırma kararıydı. Karbon emisyonlarını azaltmayı hedefl eyen bu politika, özellikle otomobil kullanmak zorunda olan, kırsal bölgelerde yaşayan ve gelirinin önemli bölümünü ulaşıma ayıran kesimleri etkiliyordu. İklim açısından doğru kabul edilen bir uygulama, sosyal açıdan ciddi bir tepkiyle karşılaşmıştı. 2026’nın Ekim ayında yaşananlar ise........

© Ekonomim