Her yıl olduğu gibi, Ramazan öncesi kırmızı et fiyatı artmaya başladı. 2024 Ocak ayında kilosu 370 - 400 lira olan dana karkas etin fiyatı 600 liranın üzerine çıktı. Ulusal Kırmızı Et Konseyi verilerine göre 15 Ocak 2026 itibari ile dana arkası etin kilosu ortalama 601 lira oldu.

Bölge bazında bakıldığında Ege’de ortalama fiyat 602 lira, Marmara’da 603 lira, İç Anadolu’da 604 lira, Karadeniz Bölgesi ortalaması 620 lira. Fiyatı 600 lira altında olan bölgeler, Akdeniz 586,70 lira, Güneydoğu Anadolu 595 lira ve Doğu Anadolu bölge ortalaması 598 lira. Ülke genelinde aylık artış yüzde 13,8 olurken yıllık artış yüzde 61,3 oldu.

Kuzu yağsız etin kilosu ise ortalama 566 lira. Kuzu etinde aylık artış yüze 6,7 olurken yıllık artış yüzde 28 ile enflasyonun altında kaldı. Kuzu eti fiyatlarında bölgeler arasında büyük bir fark oluştu.

Kuzu karkas etin kilosu Marmara Bölgesi’nde ortalama 680 lira olurken, Ege’de 657,50 lira, Karadeniz Bölgesi’nde 555 lira, Akdeniz Bölgesi’nde 548 lira, Güneydoğu Anadolu’da 515 lira, İç Anadolu’da 510 lira ve Doğu Anadolu’da 502 lira oldu. Marmara Bölgesi ile Doğu Anadolu arasında kilo başına 178 liralık fark var. Bu farkın ortaya çıkmasındaki temel neden batıda fiyat artarken, Doğu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da son bir yıldır fiyatın yerinde saymasından kaynaklanıyor.

Kırmızı et fiyatı neden artıyor?

Küçükbaş, özellikle kuzu eti fiyatları ile ilgili yaşanan sorunları anlatmadan önce, özellikle dana eti fiyatının artış nedenlerine bakalım. Kırmızı et fiyatındaki artışın tek bir nedeni yok. Birçok nedeni var.

1- Öncelikle yem başta olmak üzere girdi fiyatlarındaki fiyat artışı, kırmızı et fiyatlarının artmasındaki en önemli faktörlerden birisi. Yem hammaddeleri bakımından yüzde 55-60 dışa bağımlı olan Türkiye, dövizdeki her dalgalanmada yemde fiyat artışı ile karşı karşıya kalıyor. Yeni yıla girerken çiğ süt fiyatı belirlenmeden yeme zam geldi.

2- Hayvan hastalıkları, buzağı kayıpları fiyat artışındaki bir başka neden. Yaklaşık bir yıldır devam eden şap hastalığı nedeniyle hayvan sayısında ciddi azalma olurken, mevcut hayvanlarda da verim kaybı yaşanıyor.

3- Çiğ süt fiyatının baskılanması nedeniyle sütten para kazanamayan üreticinin hayvan sayısını azaltması veya tamamen sektörden çekilmesi sonucu azalan hayvan varlığı bir başka önemli faktör.

4- Ramazan ayında tüketimin artacağı bilindiğinden her Ramazan öncesi fiyat artışı olur. Ramazan’a 1-2 ay kala fiyatlar artırılır, sonra Tarım ve Orman Bakanlığı Ramazan ayı tedbirlerini açıklar. Çok sıkı denetim yapılacağı, fiyat artışına, fırsatçılara izin verilmeyeceği ilan edilir. Et fiyatını artıranlar bakanlığın açıklamasından sonra “fiyatlarımızı sabitliyoruz” diye açıklama yaparak bakanlığa destek verir. Halbuki, Ramazan öncesi zaten zam yapmışlardır.

5- Tabii ki temeldeki neden ise ithalat. Türkiye, 2010 yılından bu yana canlı hayvan ve et ithalatı yaparak kırmızı et fiyatlarını düşüreceği iddiasında. Ancak geçen 16 yılda et fiyatı düşmediği gibi, fiyat artışın en önemli nedenlerinden birisi ithalat oldu. Yapılan her ithalat içerdeki yerli besiciyi, yetiştiriciyi sektörden uzaklaştırıyor. İthalat nedeniyle içerde hayvan varlığı azalıyor. Hayvan varlığı azalınca üretim azalıyor ve fiyat artıyor. Fiyat artınca yeniden ve daha çok ithalat yapılıyor. Türkiye’nin bu ithalat sarmalından ve ithalat tuzağından çıkması gerekiyor.

6- Daha önce de yazmıştım, aslında fiyatlar biraz da bilinçli olarak artırılıyor. Fiyatları artırıp ithalata zemin hazırlıyorlar. İthalat olmazsa fiyatların daha çok artacağı iddia ediliyor. İthalatla fiyat........

© Ekonomim