Dernekler Kanunu’na göre dernek; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.

Türk Medeni Kanunu’na göre vakıf; gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleri ile oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun l. inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmüne göre, dernek veya vakıflar (tüzel kişiliği itibarıyla) kurumlar vergisinin konusu dışındadır. Bununla beraber, yapacakları ödemeler dolayısıyla vergi kesme sorumlulukları söz konusudur. Genellikle işlemleri KDV’den istisna olmakla birlikte bazı hallerde KDV ödemeleri söz konusu olabilir. Bunlara ait iktisadi işletmelerin ise kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmaktadır.

 Derneklerin Gelir ve Kurumlar Vergisi kesintisi sorumluluğu

Gelir Vergisi Kanunumuzun 94’üncü ve geçici 67’nci maddeleri ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15’inci ve 30’uncu maddelerinde düzenlenmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 15’inci maddesinin birinci fıkralarında vergi kesintisi yapmak zorunda olanlar arasında sayılan dernekler, söz konusu maddelerde bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine veya kurumlar vergisine mahsuben, vergi kesintisi yapması mecburidir. Derneklerin nakden veya hesaben yapacakları ödemeleri üzerinden keseceği gelir ve kurumlar vergisinin, muhtasar ve prim hizmet beyanname ile ödeme veya tahakkukun yapıldığı yer vergi dairesine beyan edip ödenmesi gerekir.

 Derneklerin KDV karşısında durumu

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-d maddesinde iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin KDV’den istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, derneklere ait gayrimenkul ve gayrimenkul dışındaki diğer mal ve hakların kiralanması işlemi KDV Kanunu’nun 1/3-f maddesine göre KDV’ye tabi olmakla birlikte derneklere ait gayrimenkul kiralama işlemi KDV Kanunu’nun 17/4-d maddesine göre KDV’den istisnadır. Ancak gayrimenkul dışındaki diğer mal ve hakların kiralanması işlemi söz konusu istisnadan yararlanamaz.

Diğer yandan, derneklere ait gayrimenkul ve gayrimenkul dışındaki diğer mal ve hakların satışı KDV’nin konusuna girmez. Ancak derneklere ait gayrimenkul ve gayrimenkul dışındaki diğer mal ve hakların müzayede yoluyla satışı KDV Kanunu’nun 1/3-d maddesine göre KDV’ye tabidir.

 Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerin mükellefiyeti

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 2’nci........

© Ekonomim