Είναι αναμφίβολα μια δύσκολη σχέση, από αυτές που έχουν περάσει από 40 κύματα. Εδώ και χρόνια, Βρυξέλλες και Βουδαπέστη διαφωνούν σχεδόν σε όλα: από την αλληλεγγύη μεταξύ των 27 για τη μετανάστευση, μέχρι την υποστήριξη στην Ουκρανία. Το χθεσινό αποτέλεσμα από τις εκλογές στην Ουγγαρία μπορεί να αλλάξει την κατάσταση. Ή μήπως όχι;

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις. Μετά το μπλοκάρισμα του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία από τη Βουδαπέστη, οι σχέσεις της Ουγγαρίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες.

Ο Ουγγαρία θεώρησε ότι η Ουκρανία επίτηδες κατέστρεψε ή δεν επιδιορθώνει τον αγωγό Ντρούζμπα που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο από τη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας σε Ουγγαρία και Σλοβακία. Β. Ορμπάν και Β. Ζελένσκι αντάλλαξαν βαριά λόγια, η κατάσταση ηρέμησε όταν η ΕΕ έστειλε κλιμάκιο ελέγχου του αγωγού, αλλά η Βουδαπέστη έχει διαμηνύσει ότι αν δεν κυλήσει ξανά πετρέλαιο στον Ντρούζμπα, το βέτο δεν θα αρθεί.

Ο Β. Ορμπάν είχε προηγουμένως μπλοκάρει και το 20ο πακέτο των κυρώσεων, που η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήθελε να έχει κλείσει στην 4η επέτειο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Δεν τα κατάφερε. Η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν πήγε «με άδεια χέρια» στο Κίεβο, χωρίς καν να μπορεί να υποσχεθεί κάτι για την εκταμίευση της πρώτης δόσης του δανείου στην Ουκρανία. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι ο Β. Ορμπάν είχε συμφωνήσει στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, εξασφαλίζοντας φυσικά εξαίρεση για την Ουγγαρία -από κοντά και η Σλοβακία. Στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, ο ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μίλησε για αθέτηση συμφωνημένων αποφάσεων.

Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, ένα σκάνδαλο που έχει ξεσπάσει μόλις πριν από δύο εβδομάδες, προσέθεσε κι άλλα σύννεφα στην σχέση ΕΕ-Ουγγαρίας. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιογραφική έρευνα (VSquare, OCCRP, The Guardian), ο Υπουργός Εξωτερικών Πίτερ Σιιζάρτο της Ουγγαρίας φέρεται πως λειτουργούσε ως "εσωτερικός πληροφοριοδότης" της Ρωσίας εντός της ΕΕ.

Αναφορές δείχνουν ότι ο υπουργός έβγαινε από κλειστές συνεδριάσεις του Συμβουλίου της ΕΕ για να παρέχει συνεχείς ενημερώσεις στον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ σχετικά με τις θέσεις άλλων κρατών-μελών και τις λεπτομέρειες των πακέτων κυρώσεων.

Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, ο Σιιζάρτο το παραδέχτηκε. Αλλά το σκάνδαλο ανανεώθηκε όταν διέρρευσε μια κλήση από τον Αύγουστο του 2024, στην οποία ο Σιϊζάρτο ακούγεται να υπόσχεται στον Λαβρόφ βοήθεια για την εξαίρεση Ρώσων ολιγαρχών (όπως η αδελφή του Alisher Usmanov) από τη λίστα κυρώσεων της ΕΕ. Κάτι που τελικά έγινε.

Η Κομισιόν χαρακτήρισε τις αναφορές "εξαιρετικά ανησυχητικές", ζητώντας εξηγήσεις από τη Βουδαπέστη. Γενικά είναι ξεκάθαρο πλέον ότι η Ουγγαρία αντιμετωπίζεται ως «παρίας» της Ευρώπης. Διπλωμάτες μεγάλων χωρών φτάνουν να μιλούν για καθαρή τιμωρία της Βουδαπέστης.

Δύσκολη σχέση με παρελθόν

Οι σχέσεις του Βίκτορ Όρμπαν με την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2015 έως σήμερα χαρακτηρίζονται από μια συνεχή διολίσθηση προς την έντονη αντιπαράθεση, με τον Βίκτορ Ορμπάν να εξελίσσεται στο «κακό παιδί» της ΕΕ.

Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση σημειώθηκε με την προσφυγική κρίση του 2015. Η Ουγγαρία ύψωσε αγκαθωτό συρματόπλεγμα στα σύνορα με τη Σερβία για να ανακόψει τις ροές των μεταναστών. Αυτό ερμηνεύτηκε ως έλλειψη αλληλεγγύης, κάτι που επιβεβαιώθηκε πολλές φορές έκτοτε.

Ο Όρμπαν αντιτάχθηκε σθεναρά στο σύστημα υποχρεωτικής μετεγκατάστασης προσφύγων της ΕΕ, διοργανώνοντας μάλιστα ένα δημοψήφισμα το 2016, όπου το 98% των συμμετεχόντων απέρριψε τις ποσοστώσεις (αν και το αποτέλεσμα δεν ήταν νομικά δεσμευτικό λόγω χαμηλής προσέλευσης). Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει επιβάλει στην Ουγγαρία εφάπαξ πρόστιμο 200 εκατομμυρίων ευρώ, συν 1 εκατομμύριο ευρώ ημερησίως, για τη μη συμμόρφωση με τους κανόνες περί ασύλου.

Ακόμα και σήμερα, ο Ορμπάν λέει ότι δε θα εφαρμόσει το Σύμφωνο Μετανάστευσης.

Το πιο βασικό όμως κεφάλαιο διαφωνίας ΕΕ-Ουγγαρίας αφορά στο Κράτος Δικαίου. Τον Σεπτέμβριο του 2018, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργοποίησε για πρώτη φορά στην ιστορία τη διαδικασία του Άρθρου 7 κατά της Ουγγαρίας, λόγω "κινδύνου σοβαρής παραβίασης των ιδρυτικών αξιών της ΕΕ". Οι επικρίσεις εστιάστηκαν στον ασφυκτικό έλεγχο των ΜΜΕ, τις πιέσεις στη δικαιοσύνη και την υπονόμευση της ακαδημαϊκής ελευθερίας. 

Αυτό οδήγησε σε οικονομική πίεση από την ΕΕ σε βάρος της Ουγγαρίας. Με το Μηχανισμός Αιρεσιμότητας που θέσπισε το 2020, η ΕΕ συνέδεσε τα ευρωπαϊκά κονδύλια με τον σεβασμό του κράτους δικαίου.

Και στα τέλη του 2021 και το 2022, η Κομισιόν μπλόκαρε την πρόσβαση της Ουγγαρίας στα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης για την πανδημία, ζητώντας μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς. 

Τον Ιανουάριο του 2026, η Ουγγαρία έχασε οριστικά πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ επειδή απέτυχε να υλοποιήσει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις εντός των προθεσμιών.

Η διαδικασία του Άρθρου 7 της Συνθήκης της Λισαβόνας συνεχίζεται. Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να οδηγήσει σε αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου της χώρας. Για να ενεργοποιηθεί όμως χρειάζεται ομοφωνία από τους 26 και για την ώρα, ο Πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο θα υποστήριζε τον Ορμπάν.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ρήξη έγινε γεωπολιτική, Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός αρνήθηκε να επιτρέψει τη διέλευση στρατιωτικού εξοπλισμού για την Ουκρανία μέσω ουγγρικού εδάφους, διατηρώντας μια «ουδετερότητα».

Η Βουδαπέστη μπλόκαρε επανειλημμένα πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας (ειδικά στην ενέργεια) και οικονομική βοήθεια δισεκατομμυρίων προς το Κίεβο. Ωστόσο, πάντα τελικά ψήφιζε για τα 19 πακέτα των κυρώσεων που απαιτούν ομοφωνία.

Τον Ιούλιο του 2024, η Ουγγαρία ανέλαβε την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Αιφνιδιαστικά και με την ιδιότητα του προέδρου, ο Β. Ορμπάν επισκέφθηκε τη Μόσχα. Η ΕΕ μίλησε για διμερή επίσκεψη που δεν εκπροσωπεί την ΕΕ.

Σε δηλώσεις του στις αρχές του 2026, ο ίδιος ο Ορμπάν χαρακτήρισε την ΕΕ ως "μεγαλύτερη απειλή από τη Ρωσία" και υποστήριξε ότι το 2025 σήμανε το τέλος της "φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης", δίνοντας τη θέση του στην "εποχή των εθνών". 

θα αλλάξει κάτι μετά την ήττα Ορμπάν;

Ακόμα και μετά την εκλογή του Πίτερ Μάγιαρ, κανείς δεν ξέρει αν οι... πονοκέφαλοι της ΕΕ θα σταματήσουν. Αναλυτές από το German Marshall Fund τονίζουν ότι μια νίκη του Μάγιαρ δεν θα σημάνει απαραίτητα πλήρη ταύτιση με την ΕΕ σε όλα τα θέματα.

Οι αναλυτές τον θεωρούν «δύσκολο εταίρο», αφού παραμένει συντηρητικός και έχει δηλώσει ότι δεν θα ανατρέψει την πολιτική μη στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Επιπλέον, το κόμμα Tisza απορρίπτει επίσης το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ευθυγραμμιζόμενο σε αυτό το σημείο με την τωρινή γραμμή της χώρας.

Η κύρια διαφορά του είναι η πρόθεση να ξεπαγώσει τα 18 δισ. ευρώ των ευρωπαϊκών κονδυλίων μέσω μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς. Αρκεί αυτό για την αλλαγή πλεύσης της Ουγγαρίας; Μάλλον δύσκολο!

© EFSYN