Canlı Yayın Tekrarları

Popüler Kültür Tiyatro Sinema Müzik

Genel İnceleme Kitaplar

Ahmet Günbaş yazdı: AHMET ZEKİ MUSLU’DAN TÜRKÜ TADINDA BİR ROMAN

AG Ahmet Günbaş · 9 Eylül 2026 • 4 Dakika 44 Saniye · 0 yorum

Öncesinde Mor Cepkenliler, Menderes’in İki Yakası, Fetretin Kartalı, Mavi Tuna, Feraye gibi tarihsel romanlara imza atan Ahmet Zeki Muslu’nun, ünlü Çökertme türküsü merkezinde kurguladığı, Kolcular Geliyor* romanı, Milas-Bodrum ekseninde Kolcular’la Kaçakcılar arasındaki çatışmaları konu edinmekte.

Devir İkinci Abdülhamit, yani “Kızıl Sultan” devri. Paris Antlaşmasından sonra yelkenleri suya indiren Osmanlı İmparatorluğu, ağır borçlanmalarla emperyalistlere sınırsız ödünler verir. Ticari anlamda hareket alanı genişleyen sömürgenlerin isteği bitmek bilmez. Bu arada emperyalistlerin emelleri doğrultusunda padişah fermanıyla kurulan Reji idaresi, üretimden denetime, yok pahasına yerli tütüne el koyduğu gibi, her türlü kaçakçılığın önünü almak için sınırsız yetkilerle donatılan eli silahlı Kolcu teşkilatının kurulmasını sağlar. En cılız ihbarda baskın üstüne baskın düzenleyen Kolcuların hedefinde Ayıngacılar olarak nam salan Kaçakçılar, kaçırdıkları tütüne karşılık şeker, tekstil ürünleri, gazyağı, şarap başta olmak üzere satışı büyük paralarla ölçülen silah, barut ve mermi de kaçırırlar. O zamanların geçim telaşıyla yaşam akışını, iki tümceye Çardakaltı kahvehanesinden öğrenebiliriz:

“Çardakaltı kahvehanelerinde konuşulan tek konu, ekmek parası ile geçim derdiydi. Söz, durmaksızın ayıngacılık, balıkçılık ve kaçakçılık üzerine döner dolaşırdı.” (s:33)

Doğal ki karadan denize, denizden karaya yönelik bu tehlikeli işlerin önderleri de gözünü budaktan ayırmayan insanlardan seçilir. İşte Halil Efe de onlardan biridir! Namı diğer Çingen Halil Efe’dir o! Kardeşini öldürenlerden aldığı intikam sonucu zamanın ünlü Bodrum Kalesi zindanında yedi yıl yatmışlığı vardır. Geçen günler, ona yiğitliği yanında özgüvenle ölçülen oturmuş, durulmuş bir kişilik kazandırmıştır halk arasında:

“Yıllar geçti, zeybekçe tavır ve davranışları nedeniyle herkes tarafından sevildi. Varsıl yoksul, Müslüman cavur, büyük küçük ayrımı yapmadı, saygı gördü. Tanıdığı, karşılaştığı her ademoğluna iyi davrandı. Konturbazcılara arka çıktı, kaçakçılara yardım etti. Adı, Bodrum Yarımadası’nda “Çingen Halil Efe”ye çıktı. Nedense Akçaalanlılar, kendisine çocukluğundan beri tanıdıkları için “Halilcik” demeyi sürdürdüler.” (s:94-95)

Halil Efe’yle kader birliği yapanı Ayıngacı Selamoğlu Mehmet, Peksimetli Mustafa, Topal Mustafa, Lazoğlu Mehmet ile  Satıoğlu Ali de başlarını asla yalnız bırakmazlar.

Romanda ve türküde yakıcı bir aşka konu olan çengi Kel Gülsüm’ün kızı Çakır Gülsüm (Hafize) ise, dansları ve türküleriyle başlar döndüren bir........

© Edebiyat Burada