Geçen hafta 2027- 2029 Orta Vade­li Programı açıklan­dı. Program metninden çok, Hazine ve Maliye Bakanı’nın toplantı son­rasında paylaştığı dene­tim rakamları dikkatimi çekti. Bakan’ın verdiği rakamlara göre büyük şirketlerde vergi ince­leme oranı 2024’te yüzde 11 iken 2026’da yüzde 31,3’e çıkmış. Or­ta ölçekli şirketlerde oran yüzde 3,6’dan yüzde 7,3’e yükselmiş; kü­çük ölçekli şirketlerde ise yüzde 2,1’den yüzde 1,1’e gerilemiş. Ge­lir vergisi beyannamesi sayısı 3,8 milyondan 5,5 milyona ulaşmış.

Rakamlar haber sayfalarında yer aldı; ama bu rakamların bir mükellef için ne anlama geldiği pek konuşulmadı. Bu yazıda üç so­ruya cevap aramaya çalışacağım:

* Bu tablo yeni mi, yoksa bir süredir işaret ettiğimiz gidişatın resmileşmesi mi?

* “Tespitler denetim başlama­dan mükellefle paylaşılıyor” söy­lemi ile sahadaki uygulama örtü­şüyor mu?

* Büyük ve orta ölçekli bir şir­ket bu tabloya bugünden nasıl ha­zırlanmalı?

Hedef büyük şirketlerin tüm yıllarını sürekli gözden geçirmek

Bu köşeyi takip eden okurlar hatırlayacaktır; Mali İdarenin iz­leme ve denetim kapasitesindeki artışa bir süredir dikkat çekmeye çalışıyorum.

Dolayısıyla OVP sonrası açık­lanan rakamlar bir sürpriz değil; adım adım kurulan bir denetim mimarisinin resmi ilanı. Üstelik Bakan bu tercihi açıkça ifade etti: Denetim büyüklere kaydırılıyor, küçüklerde inceleme oranı yarıya iniyor. Küçük mükellefe “sizinle klasik incelemeyle değil, izaha da­vet, gözetim programı ve yazıyla ilgileneceğiz” deniyor; büyüğe ise “üçte biriniz her yıl masaya otura­cak” deniyor.

“Denetimden önce paylaşıyoruz” söylemi saha ile örtüşüyor mu?

Bakan, büyük veri analitiği ve yapay zekâyla yapılan tespitle­rin denetim başlamadan mükel­lef veya temsilcisiyle paylaşıldı­ğını, düzeltme imkânı tanındığını söyledi. Bu yaklaşımı doğru bulu­yorum ; izaha davet ve VDK-İHD tam da bu mantıkla kurgulandı.

* Paylaşılan tespit, çoğu za­man bir “veri uyumsuzluğu”­dur; hukuki nitelendirme değil­dir. Banka hareketiniz........

© Dünya