İletişim teknolojilerinde her on yılda bir yaşanan «nesil» atlamalarından beşincisi olan 5G (5th Generation- 5. Nesil), kapımıza değil, artık dijital hüc­relerimize dayandı. Ancak bu seferki durum, sadece telefonun sağ üst köşe­sindeki simgenin değişmesi ya da vide­oların daha hızlı açılması değil. 5G, diji­tal evrenin sinir sistemini «insan hızı» seviyesine çekiyor.

İşin teknik mutfağında iki devrimsel kavram var: Biri Gecikme Süresi (Latency - verinin bir noktadan diğerine gitme hızı), diğeri ise Bağlantı Yoğunluğu (Kilomet­rekare başına düşen cihaz sayısı).

Sıradan kullanıcı için biraz daha konfor ve harcama

Bireysel ölçekte 5G, “bekleme” kavra­mını lügatimizden siliyor. 4.5G teknolo­jisinde veri iletiminde yaşanan 50 milisa­niyelik gecikmeler, 5G ile 1 milisaniyeye iniyor. Bu, dijital dünyanın neredeyse in­san sinir sistemiyle aynı hızda tepki ver­mesi demek.

* Avantaj/Fayda: Kalabalık bir stad­yumda ya da konserde telefonun çekme­mesi, şebekenin kilitlenmesi derdi bitiyor. 8K videolar, sanki telefonun kendi hafıza­sındaymış gibi anında oynatılıyor. Bulut oyunculuk (Cloud Gaming - yüksek dona­nımlı bilgisayar gerektirmeden internet üzerinden oyun oynama) sayesinde, cebi­nizdeki cihaz dev bir oyun konsoluna dö­nüşüyor. Artık pahalı donanımlara değil, sadece güçlü bir sinyale ihtiyacınız var ve o da 5G ile cebinize giriyor.

* Dezavantaj/Risk: Bu hız, veri tüke­tim iştahımızı geometrik olarak artıracak. Ay sonunda “paketim neden bitti?” soru­su daha sık sorulacak. Ve iletişim giderleri, özellikle oyun oynamadan duramayan ne­sil sayesinde artacak. Ayrıca, her nesnenin internete bağlanması (IoT - Nesnelerin İnterneti), kişisel veri güvenliği sınırları­nı daha da flulaştıracak. Evinizdeki akıllı süpürgeden buzdolabına kadar her cihaz, siber saldırganlar için potansiyel birer gi­riş kapısına dönüşebilir. Yani 5G ile sürek­li bir yerlerle veri alışverişi yapan akıllı ci­haz patlaması güvenlik riski patlaması da yaratacak.

Kurumsal ve sanayi için sensör ekonomisine ve fiziksel YZ çağına geçiş!

Asıl oyun kurucu hamle bireyselden çok bu alanda olacak. Çünkü 5G, fabrikaların içindeki hantal kablo yığınlarını söküp atacak, sensörlerle, akıllı cihazlarla ve yapay zeka ile “kablosuz özgürlük” dö­nemi başlayacak.

* Sanayi: Robotik kollar, 5G’nin sundu­ğu milisaniyelik gecikme hızıyla birbirle­riyle “fısıldaşarak” çalışacak ki bu, üre­tim hatlarında sıfır hata ve maksimum hız demek. Örneğin; Artırılmış Gerçeklik (AR) gözlüğü takan bir teknisyen, binlerce kilo­metre ötedeki bir motorun arızasını, san­ki başındaymış gibi gerçek zamanlı tali­matlarla onarabilecek. Veya robotik bir ko­lun başındaki cerrah dünyanın her yerinde ameliyat yapabilecek.

* Lojistik ve Tarım: Otonom (sürücü­süz) tır konvoyları, birbirlerine milimet­rik mesafede güvenle yol alacak. Akıllı ta­rımda ise tarladaki her bir sensör toprağın nemini, mineral değerini saniyeler içinde merkeze bildirerek su israfını bitirecek. Dronlar aracılığıyla yapılan hassas ilaçla­ma, kimyasal kullanımını %40 oranında azaltarak hem doğayı hem de çiftçinin ce­bini koruyacak.

5G ile kimler kazacak?

Bu konuda oluşabilecek en büyük stra­tejik yanılgı, 5G’yi sadece bir “hız artışı” olarak görmek. 5G bir lüks değil, bir üre­tim ve yönetim kaldıracıdır. Kazananlar, bu hızı sadece içerik tüketmek için değil, yeni iş modelleri üretmek için kullananlar olacak. Eskiden “veriyi toplamak” başarıy­dı, şimdi ise o veriyi “anında işleyip karara ve aksiyona dönüştürmek” (Real-time anal­ytics & action) tek geçer akçe haline gele­cek. Hantal yapılar, bu ışık hızındaki eko­sistemde oyundan çıkacak. 5G ile dünya, “bağlantılı her şey”den “akıllı her şey”e evrilecek. Üstünlük, günümüzün en bü­yük meselesi olan devasa veri trafiğini zekaya ve aksiyona dönüştürebilenler­de olacak.

© Dünya