Ukrayna’da barış mı, paylaşım mı?
ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın önce Moskova’da, ardından Kiev’de gerçekleştirdiği görüşmeler, diplomasi kapısının yeniden aralanabileceğini gösteriyor.
Görüşmelerde gerçekten barış mı, yoksa silahların belirli koşullarla susturulması mı isteniyor? Ateşkes savaşı durdurabilir; fakat savaşa yol açan nedenleri ortadan kaldırmaz. Kalıcı barış ise yalnızca cephe hattının dondurulmasını değil, Ukrayna’nın güvenliğini, Rusya’nın taleplerini, Avrupa’nın geleceğini ve yeni güç dengesini aynı anda düzenlemeyi gerektirir.
ABD’nin tavizleri neler olacak
ABD’nin verebileceği tavizlerle Ukrayna’dan vermesini isteyebileceği tavizleri birbirinden ayırmak gerekir. Washington’ın Ukrayna toprağını hukuken devretme yetkisi yoktur. Buna rağmen askeri ve ekonomik desteğin ana sağlayıcısı olması, Kiev üzerinde güçlü bir baskı kurmasına imkân veriyor. ABD’nin kendi adına verebileceği ilk taviz, Ukrayna’nın NATO üyeliğini belirsiz veya çok uzun bir geleceğe bırakmak olacaktır.
İkinci taviz, Rusya’nın işgal ettiği bazı bölgelerdeki fiili durumu geçici olarak kabul etmek ve toprak meselesinin kesin çözümünü daha sonraki görüşmelere ertelemek olabilir. Üçüncüsü ise ateşkesin uygulanmasına bağlı olarak Rusya’ya yönelik bazı yaptırımların aşamalı biçimde kaldırılması ve Moskova’nın yeniden enerji, finans ve ticaret kanallarına dahil edilmesidir.
Washington ayrıca Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantilerinin NATO’nun 5’inci maddesi kadar güçlü olmamasını; bunun yerine silahlandırma, istihbarat desteği ve Avrupa öncülüğündeki bir caydırıcılık modeliyle yetinilmesini isteyebilir. Zaporijya Nükleer Santrali’nin yönetimi, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği, dondurulan Rus varlıklarının geleceği ve savaş sonrası yeniden inşa da pazarlığın diğer parçaları olacaktır.
Moskova yalnızca kendi sınırlarının korunmasını değil, komşularının hangi ittifaka katılacağını ve ne ölçüde silahlanacağını belirleyebildiği bir etki alanı talep ediyor. Dolayısıyla Rusya için barış, sadece savaşın bitmesi değil, savaş yoluyla değiştirmeye çalıştığı bölgesel düzenin tescil edilmesidir. Diğer bir ifadeyle Rusya, savaşın sonunda Avrupa güvenlik düzeninde........
