Avrupa İn­san Hak­ları Mahkeme­si’nin (AİHM) geçtiğimiz haf­ta verdiği bir ka­rar, devletin pa­ra borçlarını geç ödemesi halinde ortaya çıkan enf­lasyon kaybının kimin üzerinde kalması ge­rektiği sorusunu yeniden gündeme getirdi (Immobi­liare Bergamella Seconda di Carlo Mariani & C. S.a.s. and Others/Italy, 24.09.2026). AİHM, kamu­laştırma bedelinin yeterlili­ğini Ek 1 No.lu Protokol md.1 kapsamında inceleyerek mül­kiyet hakkının ihlal edildiği­ne karar verdi.

Karar kamulaştırmaya iliş­kin; ancak ortaya koyduğu hukuki yaklaşımın etkisi bu­nunla sınırlı değil. Devletin vergi iadesi, kamulaştırma bedeli, tazminat veya başka bir hukuki sebeple para öde­me yükümlülüğü doğduğun­da, ödemenin gecikmesi ala­cağın reel değerini azaltabi­lir. Türkiye’de uzun süredir devam eden yüksek enflas­yon, konuyu diğer kamu öde­melerinin yanı sıra vergi ia­deleri bakımından da önemli hale getirmektedir.

AİHM: Gecikmenin ekonomik sonucu hesaba katılmalı

Son karara konu olayda ta­şınmaz 1963’te kamulaştırma amaçlı kısıtlamaya tabi tutul­muş, idare 1972’de taşınma­za el koymuş, 1975’te kamu­laştırma kararı vermiş, bedel ise ancak 1986’da belirlen­miştir. Başvurucular aynı yıl yargı yoluna gitmiştir. AİHM, 1975-1986 arasındaki on bir yılı aşkın gecikmenin başvu­ruculara yüklenemeyeceğini ve bu dönem için enflasyon düzeltmesi yapılmamasının başvuruculara orantısız kül­fet yüklediğini kabul etmiştir.

AİHM’in reel değer kay­bı konusuna yaklaşımı ye­ni değildir. 26.01.2010 tarih­li Zeytinli/Türkiye kararında da kamulaştırma alacağının geç ödenmesi nedeniyle orta­ya çıkan mali kayıp mülkiyet hakkı kapsamında incelen­miştir. Vergi hukukuna daha yakın Eko-Elda AVEE/Yuna­nistan kararında ise haksız tahsil edilen verginin uzun süre sonra faizsiz iade edil­mesi nedeniyle........

© Dünya