21. yüzyılın ikinci çey­reğine girdiğimiz bu son yılda, küresel krizlerin yeni nor­malimizin en belir­leyici motifi olacağı net olarak görülüyor. Küresel sistem, Ber­lin duvarının yıkılı­şından itibaren daha önce tarihte görülmemiş bir bü­tünleşme ve karşılıklı bağımlılık üreterek genişlediğinden, Brezil­ya’daki kelebeğin kanat çırpması gerçekten de Çin’de kasırga yara­tabilir durumda. Küresel köyün inşaatı tamamlandı. Tunus’ta bir sokak satıcısı kendisini yaktığın­da Arap Baharı’na dönüşebiliyor; Wuhan’daki bir virüs milyarla­rı tehdit eden bir pandemiye yol açabiliyor; Hürmüz’ün kapanma­sı küresel bir enerji krizine ve en­düstriyel şoka neden olabiliyor.

Sistemin bu denli bütünleşmiş olması hem en verimli hem de en kırılgan yönü aslında. Küresel­leşmenin sağladığı bağlantısallı­ğın, üretim ve tüketim süreçleri­ni optimize ederek mal, sermaye, insan, enerji vs. akışını en düşük maliyetli, en hızlı ve en verimli hale getirdiği doğru. Dünya Tica­ret Örgütü (WTO) verilerine gö­re, 2000 yılında 8-9 trilyon dolar olan küresel ticaret, 25 yıl içeri­sinde yaklaşık 35 trilyon dolara, küresel üretim ise IMF verilerine göre, 34 trilyon dolardan 115 tril­yon dolara ulaşmış durumda. Bir­biri ardına gelen küresel krizlere ve giderek daha da belirginleşen ulusal egemenlikçi ideolojilere rağmen bu büyüme, küreselleş­me sürecinin alternatifsiz bir yön olduğunu ama biçim değiştirerek ve ulusal-merkezi denetime tabi bir biçimde ilerlediğini gösteri­yor. Yani devlet olmayan küresel aktörlerin lokomotifliğinde ge­lişen küreselleşmeden, devletle­rin tasarımı olan yeni bir modele doğru geçiş yapıyoruz. Nitekim küresel krizler çağı küreselleş­meyi bitirmese de onu, devlet ef­sanesini sisteme geri döndüren, ekonomiden ziyade siyasi motifi baskın olan bu yeni modelde şe­killendiriyor. O yüzden de son 25 yılda her küresel kriz, devletlerin düzenleyici aygıt ve örgüt vasfıy­la........

© Dünya