Napolyon’a a t f e d i l e n “Çin ejderhası­nı uyandırma­yın; çünkü uyan­dığında dünyayı sarsacak” ifade­si bir süredir “ej­derha uyandı­ğında nasıl sa­kinleştirilecek?” sorusuyla tamamlanıyor. Ba­tı dünyası, dizginlemek, ehli­leştirmek, birlikte yaşamak, serbest bırakmak, teslim ol­mak ya da vuruşmak tercih­leri arasında kararsız kalmış durumda. Şu sıralar yaşadığı­mız büyük jeopolitik sıkışma da ejderhanın uyanması ne­deniyle sistemin büyük güçler hiyerarşisinin bozulmasından kaynaklanıyor.

Çin, Atlantik merkezli güç dengesini Pasifik ve Hint okya­nuslarına doğru kaydırmış du­rumda. Denizlerden karalara, havadan uzaya, oradan siber alana uzanan ve her hatta gi­derek sertleşen kıyasıya bir re­kabet var. Sistemin eski iki ba­şat aktörü Rusya ve ABD, başat statülerini korumak adına yıp­ratıcı savaşlara girmişken, Çin dengeleyici ve barışçıl tavrıyla küresel kamuoyunda sistemin güvenilir unsuru gibi konum­lanıyor. Oysa bir ejderhanın ağzını açması genelde gülmek için olmaz; üstelik hayli yakıcı, kavurucu da olabilir!

ABD Başkanı Donald Trump’ın 14-15 Mayıs’ta ger­çekleşmesi planlanan Beijing ziyareti, ilk bakışta liderler arası bir diplomatik temas gi­bi görünse de küresel şov kabi­linden bir tokalaşmadan iba­ret olmayacağı çok açık. Kü­resel düzenin yeni mimarisi şekilleniyor ve sistemin bü­yük güçleri anlaşarak mı, ça­tışarak mı bu yeni yapıyı inşa edecekler bunun kararlaştırı­lacağı zamanlardayız. Çin ve Rusya, bir süredir ABD kar­şısında ortak tutum alıyorlar. Trump, bu ittifakı Putin’e ver­diği tavizlerle gevşetmeye ça­lışsa da Asya’nın iki devi ara­sında henüz bir gerilim ema­resi yok. ABD, giderek daha fazla sıkışıyor.

Büyük güçleri çöküşleri

Tarih bize büyük güçlerin savaş meydanlarında değil yanlış stratejik tercihleri ne­deniyle çöktüklerini gösteri­yor. İngiliz tarihçi Paul Ken­nedy, “Büyük Güçlerin Yük­seliş ve Çöküşleri” (The Rise and Fall of the Great Powers) adlı başucu kitabında, impa­ratorlukların çoğu zaman dış düşmanlarından ziyade, ken­di büyüklüklerinin........

© Dünya