İnsanlık tarihi bü­yük güçlerin bek­lenmeyen yenilgi­lerinin temel se­bebinin yanılgılar olduğunu gösteren örneklerle doludur. Napolyon’un Rusya seferi de, Hitler’in Sovyet toprakla­rındaki Barbaros­sa harekâtı da, ABD’nin Viet­nam savaşı da, SSCB’nin Afga­nistan işgali de hep aynı hesap hatasından kaynaklıdır: “Güç yanılsaması”. Sınırsız bir gü­ce sahiplik iddiasıyla her şe­yi yapmaya kadir ve hak sahibi olduğunu düşünen büyük güç­lerin politik arenada içine düş­tüğü paradoksal durum budur. Kontrolsüz güç, gerçek bir güç değildir ve sahibini de yakan bir ateşe dönüşmesi şaşırtıcı değildir.

ABD’nin İran’a karşı İsrail ile birlikte yürüttüğü savaş da as­keri sonuçlarından ziyade güç sarhoşluğundan kaynaklanan stratejik hatalarıyla hatırlana­cak gibi görünüyor. Hazır hem Pakistan’da devam eden ateş­kes görüşmeleri hem de savaş bir mola vermişken şu hatalar silsilesine bir bakalım derim.

Öncelikle ABD’nin bu süreç­teki en büyük yanılgısı, İran’ı yalnızca on yıllardır süren yap­tırımlar altında zayıflamış bir ekonomi ve sıradan bir aske­ri güç olarak görmesi oldu. İki güç arasındaki kağıt üzerinde görülen olağanüstü farkın pra­tikte de aynı netlikte sonuçla­nacağını zannetti. Oysa Carl von Clausewitz’in ifadesinde­ki gibi “savaş bir belirsizlikler alanıydı; bilgi çoğu zaman yan­lıştı ve önyargılar hataya açık­tı”. Zayıf tarafların her zaman sahaya süreceği, sürmek zo­runda olduğunu önceden bildi­ği farklı enstrümanlar hazırla­mış olması tahmin edilebilirdi. 3-4 gün, bilemedin bir iki haf­ta süreceğini düşündükleri bir savaşta, karşılarına aylarca sü­rebilecek bir askeri donanım­la çıkan İran’ın ürettiği psiko­lojik üstünlük, ABD yönetimi­ni çatlatarak hata üzerine hata yapılması sonucunu doğurdu. Belirli bir aşamasında da, ABD içerisinde kara kuvvetleri ko­mutanı dâhil 12 generalin gö­revden alınmasıyla sonuçlanan bir komuta-yönetim sorununu açığa çıkardı. İran’da beklenen rejim değişikliğinin ABD’de gerçekleştiğine dair iddialar dünya kamuoyunda eğlence konusu haline geldi. Matema­tiksel üstünlüğün karmaşık ve çok katmanlı bir savaşın sisi­nin........

© Dünya