Türkiye’de çalışma hayatı artık tek statü üzerinden ilerlemiyor. Birçok kişi ön­ce SSK’lı çalışıyor, ardından devlet memuru oluyor, şirket ortağı olarak Bağ-Kur’a geçi­yor ya da yurt dışında çalışı­yor. Özellikle EYT düzenle­mesinden sonra en çok soru­lan sorulardan biri de şu:

“SSK, Bağ-Kur ve Emek­li Sandığı’ndan primim var. Ben hangi statüden emekli olacağım?”

Bu sorunun cevabı emek­lilik sistemindeki “son 2520 gün” kuralında gizli.

Bugün bir okurumuzun dos­yası üzerinden hem EYT’lile­rin hem de yurt dışında yaşa­yan vatandaşlarımızın nasıl emekli olabileceğini değer­lendirelim.

Son 2520 gün kuralı emekliliği belirliyor

Örnek dosyamızdaki ka­dın sigortalımız 10 Mayıs 1973 doğumlu. İlk sigorta başlangıcı ise 5 Ekim 1996. Bu nedenle EYT kapsamın­da yer alıyor ve yaş şartına tabi olmadan emekli olma hakkına sahip.

Ancak burada önemli olan nokta şu:

Kişinin SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nda hizmetle­ri bulunuyor.

Emeklilikte hangi kurum­dan aylık bağlanacağını be­lirleyen sistem ise son 2520 günlük hizmet süresine bakı­yor. Son 2520 gün içinde han­gi statüde daha fazla prim var­sa kişi o statünün şartlarına göre emekli ediliyor.

İncelediğimiz dosyada kişi­nin:

* 4A SSK’da 4902 günü,

* 4C Emekli Sandığı’nda 1809 günü bulunuyor.

Toplam hizmet süresi ise 6711 gün ancak bazı günlerde çakışma var 27 günlük çakış­ma sonrasında 6684 prim gü­nü var.

Ancak son 2520 güne bakıl­dığında:

* 1809 gün Emekli Sandığı,

* 711 gün SSK hizmeti oldu­ğu görülüyor.

Bu nedenle kişi Emekli San­dığı hükümlerine tabi oluyor.

EYT’li ama hemen emekli olamıyor

Burada çok önemli bir ay­rıntı ortaya çıkıyor.

Bir kişi EYT kapsamında olsa bile tabi olduğu statünün prim şartını tamamlamak zo­runda.

Bu örnekteki vatandaşımız Emekli Sandığı kapsamında değerlendirildiği için 7200 prim gününü tamamlamak zorunda.

Mevcut gün sayısı 6684 ol­duğu için: 516 gün eksiği bu­lunuyor.

Yaklaşık 1 yıl 5 ay 6 günlük eksik süre tamamlandığında yaş şartı olmadan emek­li olabilecek.

Doğum borçlanmasında en çok karıştırılan konu

Vatandaşımızın 2002 ve 2007 yıllarında doğan iki çocuğu bulunuyor.

Toplumda en çok ka­rıştırılan konulardan biri de doğum borçlanması hesabı.

Birçok kişi iki çocuk için otomatik olarak 1440 gün do­ğum borçlanması yapılabile­ceğini düşünüyor. Oysa sis­tem böyle işlemiyor.

Kanuna göre kadın sigorta­lılar:

* doğumdan sonraki iki yıl­lık süre içinde,

* çalışılmayan ve prim ya­tırılmayan süreleri borçlana­biliyor.

Yani önemli olan sadece ço­cuk sahibi olmak değil, do­ğumdan sonraki iki yıllık dö­nemde boşta geçen sürelerin bulunması.

Bir çocuk için en fazla 720 gün,

iki çocuk için toplam 1440 gün borçlanma hakkı teorik olarak mümkün olsa da her­kes bu sürenin tamamını kul­lanamıyor.

İncelediğimiz dosyada va­tandaşımız doğumlardan son­ra çalışmaya devam ettiği ve primleri yatırıldığı için yal­nızca yaklaşık 100 günlük boşta geçen süre bulunuyor.

Bu nedenle kağıt üzerinde 1440 gün doğum borçlanması hakkı varmış gibi görünse de fiilen sadece yaklaşık 100 gün doğum borçlanmasından........

© Dünya