Son dönemde sosyal güven­lik ve çalışma hayatıyla ilgi­li kapsamlı bir yasal düzenleme yapılmadığı görülüyor. Oysa sis­tem içinde uzun süredir çözüm bekleyen birçok önemli konu bulunuyor.

Özellikle emekli ay­lıklarının düşüklüğü, prim sis­teminin emekli maaşına etkisi, farklı sigortalılık statülerinden kaynaklanan eşitsizlikler ve ba­zı kesimlerin yaşadığı mağduri­yetler milyonlarca kişiyi doğru­dan ilgilendiriyor. Buna rağmen bu konularla ilgili somut bir ya­sa taslağı ya da düzenleme henüz kamuoyuna yansımış değil.

Ekonomik şartların zorlaştı­ğı bir dönemde sosyal güvenlik sistemine ilişkin sorunlar daha da görünür hale gelmiş durum­da. Emekliler düşük aylıklarla geçinmeye çalışırken, çalışanlar da emeklilikte nasıl bir gelirle karşılaşacaklarını merak ediyor. Bu nedenle sosyal güvenlik sis­teminde çözüm bekleyen başlı­ca konular yeniden gündeme ge­liyor.

1 Düşük emekli aylıkları ve aylık bağlama oranları

Sosyal güvenlik sisteminde en çok tartışılan konuların başın­da düşük emekli aylıkları geli­yor. Bunun temel nedenlerinden biri ise yıllar içinde aylık bağla­ma oranlarının düşürülmüş ol­masıdır.

2000 ve 2008 yıllarında yapı­lan sosyal güvenlik reformlarıy­la birlikte emekli aylıklarının hesaplanma yöntemi önemli öl­çüde değiştirildi. Bu değişiklik­ler sonucunda:

-Emekli aylıklarının hesap­lanmasında kullanılan aylık bağ­lama oranları düşürüldü

-Çalışma süresi uzasa bile emekli aylığındaki artış sınırlı kaldı

-Yüksek prim ödenmesine rağmen emekli aylıklarının bek­lenenden düşük kalabildiği du­rumlar ortaya çıktı

Hatta bazı durumlarda ödenen primlerin emekli aylığına katkı­sının sınırlı kalması, sistemin adaleti açısından eleştirilerin artmasına neden oluyor.

2 2008 sonrası memurların emeklilik sorunu

Sosyal güvenlik sisteminde önemli bir ayrım 1 Ekim 2008 tarihinden önce ve sonra göreve başlayan memurlar arasında bu­lunuyor.

-1.10.2008’den önce memur olanlar 5434 sayılı Emekli San­dığı Kanunu’na tabi

-1.10.2008’den sonra memur olanlar ise 5510 sayılı Sosyal Si­gortalar ve Genel Sağlık Sigor­tası Kanunu kapsamında değer­lendiriliyor

Eski sistemde memurların emekli aylıkları belirlenirken derece, kademe, ek gösterge ve çeşitli tazminatlar önemli rol oynuyordu. Ancak 2008 sonrası memurlar için emekli aylıkları prime esas........

© Dünya