menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Emekli aylıklarında sorun zam değil, sistemin kendisidir!

27 0
12.11.2026

Türkiye’de emekli ay­lıkları her zam döne­minde yeniden gündeme geliyor. En düşük emek­li aylığının ne kadar ola­cağı, emeklilere refah pa­yı verilip verilmeyeceği, aylıkların asgari ücret karşısındaki durumu ve milyonlarca emeklinin geçim sıkıntısı uzun süredir tar­tışılıyor.

Ancak yıllardır aynı tartışma­ları yapmamıza rağmen sorunun kaynağına yeterince odaklana­mıyoruz.

Emekli aylıklarında yaşa­dığımız temel sorun, yalnızca artış oranlarının yetersizliği değil, emekli aylığı hesapla­ma sisteminin yapısal sorun­larıdır.

Bugün emekli aylıklarına ila­ve artışlar yapılabilir, refah payı verilebilir, en düşük emekli aylı­ğı yükseltilebilir. Elbette bunlar milyonlarca emeklimizin geçim koşullarının iyileştirilmesi bakı­mından önemlidir. Ancak mev­cut sistem değiştirilmediği sü­rece kısa bir süre sonra yeniden aynı sorunlarla karşı karşıya ka­lacağız.

Çünkü sorun yalnızca bugünün emeklilerinin ne kadar aylık al­dığı değil, bugün çalışan milyon­larca kişinin gelecekte ne kadar emekli aylığı alacağıdır.

Emekli aylığı hesaplama sistemi yeniden ele alınmalı

Türkiye’de emekli aylığı he­saplama sistemi yıllar içerisin­de birçok kez değiştirildi. Özel­likle 2000 yılı öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemler­de farklı hesaplama kuralları uy­gulandı.

Bugünkü sistemde emekli ay­lığının belirlenmesinde sigorta­lının prime esas kazançları, prim ödeme gün sayısı, çalıştığı dö­nemler ve bu dönemlere ilişkin aylık bağlama oranları gibi un­surlar etkili oluyor.

Esasında sosyal güvenlik sis­teminin temel mantığı son de­rece açık olmalı: Daha uzun sü­re çalışan, daha fazla prim günü bulunan ve daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen sigortalı, emekli olduğunda bunun karşılı­ğını aylığında görebilmeli.

Ancak mevcut sistem, özellik­le düşük ve orta gelir grubunda­ki çalışanlar bakımından bu bek­lentiyi yeterince karşılayamıyor.

Üstelik en düşük emekli aylı­ğına yönelik tamamlama uygu­lamaları, farklı prim günlerine ve kazanç geçmişlerine sahip emek­lilerin fiilen aynı tutarda aylık al­masına yol açabiliyor.

Bu durum yalnızca emeklilik döneminde gelir adaletini zede­lemiyor, çalışma hayatında da­ha fazla prim ödeme isteğini de olumsuz etkiliyor.

Asgari ücret, ortalama ücret haline gelmemeli

Emekli aylıklarını tartışırken gözden kaçırdığımız en önem­li konulardan biri de Türkiye’nin ücret politikasıdır.

Yıllardır ifade ediyoruz: Tür­kiye’de yalnızca asgari ücre­tin değil, ortalama ücretlerin yükselmesi gerekiyor.

Asgari ücret, adı üzerinde, ça­lışanlara ödenebilecek en düşük ücret seviyesidir. Ancak ülke­mizde milyonlarca çalışan asgari ücretle veya asgari ücrete çok ya­kın tutarlarla çalışıyor.

Asgari ücretin ücret dağılımın­da bu kadar belirleyici hale gel­mesi, yalnızca çalışanların bu­günkü refahını değil, gelecekte alacakları emekli aylıklarını da doğrudan etkiliyor.

Çünkü sosyal güvenlik sistemi­mizin finansmanı büyük ölçüde çalışanların prime esas kazanç­ları üzerinden ödenen işçi ve iş­veren primlerine dayanıyor.

Ücretler asgari ücret ve çevre­sinde yoğunlaştığında, SGK’ya bildirilen prime esas kazançlar da düşük seviyelerde kalıyor.

Böyle bir ücret yapısında yal­nızca emekli aylığı hesaplama formülünü değiştirmek de yeterli olmayacaktır.

Emekli aylığı sorunu ile Türkiye’nin ücret politikası birbirinden bağımsız değer­lendirilemez.

Ortalama ücretleri yükselte­meyen, çalışanların önemli bö­lümünü asgari ücret seviyesinde tutan bir ekonomik yapının, yük­sek emekli aylıkları üreten güçlü bir sosyal güvenlik sistemi oluş­turması da oldukça........

© Dünya