Emeklilik için yaş şartını tamamlamak tek başına yeterli değil. Sigortalının tabi olduğu mevzuata göre gerekli prim ödeme gün sayısının da tamamlanması gerekiyor.

Peki, emeklilik yaşı geldiği halde prim günü eksik olanlar ne yapacak?

Eksik prim gününü tamamlamanın birkaç yolu var. Sigortalı çalışmaya devam ederek prim gününü tamamlayabilir. Geçmişte borçlanabileceği bir süre varsa askerlik, doğum veya diğer hizmet borçlanmalarından yararlanabilir. Yurt dışında geçen süreleri varsa şartlarını taşıması halinde yurt dışı borçlanması yapabilir. İsteğe bağlı sigorta primi ödeyebilir. Geçmişte prim borcu nedeniyle durdurulmuş Bağ-Kur hizmeti varsa bu süreleri ihya ederek yeniden kazanabilir.

Ancak eksik günleri tamamlarken yalnızca “Kaç gün eksiğim var?” sorusuna bakılmamalı.

En az bunun kadar önemli ikinci soru şudur:Ödeyeceğim bu primler hangi sigortalılık statüsüne sayılacak ve hangi statüden emekli olacağım?

Son 2520 güne dikkat!

Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olup çalışma hayatı içerisinde SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı gibi birden fazla statüde hizmeti bulunanların eksik primlerini tamamlarken son 2520 günlük fiili hizmet süresine çok dikkat etmeleri gerekiyor.

2829 sayılı Kanunun 8’inci maddesine göre, son yedi yıllık fiili hizmet süresi, yani 2520 prim günü içerisinde hangi statüde daha fazla hizmet varsa emeklilik şartları o statüye göre belirleniyor.

Eşitlik halinde ise son tabi olunan statü esas alınıyor.

Bu nedenle halk arasında yaygın olarak kullanılan “1261 gün” ifadesi de buradan geliyor. Son 2520 günlük fiili hizmet süresinin yarısından bir gün fazlası 1261 gün olduğundan, diğer statüdeki günlerin dağılımına göre 1261 gün emeklilik statüsünün belirlenmesinde kritik hale gelebiliyor.

Dolayısıyla SSK’dan emekli olmayı planlayan bir sigortalının eksik günlerini tamamlarken kontrolsüz şekilde Bağ-Kur kapsamında prim ödemesi, emeklilik planını değiştirebilir.

Burada bir ayrımı da özellikle belirtelim. İlk defa 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olanlarda son 2520 gün kuralı uygulanmıyor. Bu kişilerde 5510 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi kapsamında, çalışma hayatının tamamında en fazla sigortalılığın geçtiği statü esas alınıyor; hizmetlerin eşit olması halinde ise son sigortalılık hali dikkate alınıyor.

Bu nedenle eksik prim günü tamamlanırken kişinin ilk sigorta başlangıç tarihi, mevcut hizmetlerinin hangi statülerde geçtiği ve yapılacak ödemenin hangi statüye sayılacağı birlikte değerlendirilmelidir.

Geçmişteki süreler borçlanılarak prim günü kazanılabilir.

Eksik prim gününü tamamlamanın yollarından biri hizmet borçlanmasıdır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41’inci maddesi, sigortalıların hangi sürelerini borçlanabileceklerini tek tek düzenliyor.

Kanunun 41’inci maddesine göre borçlanılabilecek başlıca süreler şunlar:

Doğum borçlanması: Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum veya analık izinleri ile 4/a, 4/b ve 4/c kapsamındaki kadın sigortalıların, doğumdan sonraki iki yıllık süre içerisinde uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı olmadıkları süreler, çocuğun yaşaması şartıyla borçlanılabiliyor. Bu hak üç doğumla sınırlı. Böylece her çocuk için en fazla 720, üç çocuk için toplam 2.160 güne kadar borçlanma yapılabiliyor.

Askerlik borçlanması: Er veya erbaş olarak silah altında geçen süreler ile yedek subay ve yedek astsubay okulunda geçen süreler borçlanılabiliyor.

Aylıksız izin süreleri: 4/c kapsamındaki kamu görevlilerinin personel mevzuatına göre aylıksız izinde geçen süreleri borçlanılabiliyor.

Doktora ve tıpta uzmanlık: Sigortalı olmaksızın doktora öğreniminde veya tıpta uzmanlıkta yurt içinde veya yurt dışında geçirilen normal öğrenim süreleri borçlanılabiliyor.

Avukatlık stajı: Sigortalı olmaksızın yapılan normal avukatlık stajı süreleri borçlanılabiliyor.

Tutukluluk ve gözaltı: Sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan daha sonra bu suçtan beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri borçlanılabiliyor.

Grev ve lokavt: Grev ve lokavtta geçen süreler borçlanılabiliyor.

Hekimlerin fahrî asistanlık süreleri borçlanılabiliyor.

Seçim nedeniyle görevden ayrılanların süreleri: Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor.

Kısmi süreli çalışanların eksik günleri: Kanundaki şartları taşıyan kısmi süreli çalışanlar, ay içerisinde 30 günden eksik kalan sürelerini borçlanabiliyor.

1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen öğrencilerin süreleri: Yurt dışına resmî öğrenci........

© Dünya