Geçen hafta TİM Başkan’ı Mus­tafa Gültepe’nin Türk sanayi­sinin içinde bulunduğu sıkıntılara yönelik yapmış olduğu uyarıların anlamı üzerinde durmuştuk.

Bunu, TCMB’nin TÜİK’in enf­lasyon verilerine dayanarak he­sapladığı reel efektif kurda son zamanlarda görülen gelişmelere dayandırmıştır. Bu hesaplamalar TÜFE hesabına konu olan mal se­petindeki malların TL cinsinden satın alma gücü ile döviz cinsin­den satın alma gücünün karşılaş­tırılmasıdır. Buna göre TL’nin son aylarda reel olarak değer kazandı­ğı sonucuna varmıştık.

Bir rekabet göstergesi olan reel kurun değer­lenmesi Türk ekonomisinin ulus­lararası pazarlarda rekabet kaybı anlamına gelmektedir. Bu durum Mustafa Gültepe’nin endişeleri­nin yerinde olduğunun bir göster­gesidir. Elbette tek rekabet ölçü­sü bu değil. Ekonomi kamuoyun­da çok kullanılan bir gösterge de The Economist dergisinin her yıl düzenli olarak hesaplayıp kamu­oyuna açıkladığı BigMac endek­si var.

Bu endeks, doların standart bir BigMac’ı ABD’de satın alma gü­cü referans alınarak, aynı ürünün farklı ülkelerde dolar cinsinden satın alma gücünün karşılaştırma­sına dayanır. Kullanılan mal stan­dart bir mal olduğu için döviz cin­sinden yapılan karşılaştırmalarda kullanılan kurun üretim maliyet­lerde meydana gelen rekabet gücü açıklarını telafi edici düzeyde ol­ması beklenir.

Tablo 1’deki ilk sütunda ABD ve farklı ülkelerdeki BirMac fiyatla­rı görülmektedir. Elbette diğer ül­kelerdeki BigMac o ülke parasıyla fiyatlandırılmakta ve güncel dolar kuru üzerinden dolara çevrilmek­tedir. İşte bu noktada dolar ile ilgili ülke parası arasındaki kurun sevi­yesinin hamburger satın alma gü­cü üzerindeki etkileri ortaya çık­maktadır.

Dolar cinsinden rekabet gücü ölçümü

Tablo 1’de referans ülkemiz ABD olduğu için o ülkedeki bir tek BigMac’in satın alma fiyatı olan 6,12 doları referans değer olarak alıyoruz. Yine aynı tabloda Türki­ye’de aynı hamburgerin 5,36 dolara mal olduğu görülüyor.

Tablonun ikinci sütu­nundaki değerler ise il­gili ülkede bir BigMac fiyatının karşılaştırma­da referans alınan ülke­deki fiyata göre orantı­sal olarak ne kadar farklı olduğu­nu gösteriyor. Buradaki pozitif değerler ilgili ülkedeki satın alma gücünün referans ülkeye göre ne kadar pahalı olduğuna, negatif değerler ise ne kadar ucuz olduğuna işaret etmekte­dir.

Örneğin ABD’de 6,12 dolara mal olan bir BigMac, İsviçre’de 9,03 dolara mal oluyor. Yani aynı hamburgeri alabilmek için dolar cinsinden İsviçre’de daha fazla harcama yapmanız gerekiyor. İl­gili literatüre göre bu pozitif fark dolara göre İsviçre Frank’ının G,6 daha değerli olduğu şek­linde yorumlanır.

Aynı tabloda Türkiye’de bir BigMac satın almak için döviz cinsinden ABD’den........

© Dünya