Özel sektörün pandemi dö­neminde önemli oranda küçülttükten sonra sonra­sında yeniden artışa geçen dış kre­di borcunda 2025 yılında ise adeta sıçrama yaşandı. Merkez Banka­sı’nın açıkladığı verilere göre, özel sektörün yurt dışından sağladı­ğı toplam kredi borcu, 2025 yılın­da önceki yıla göre yüzde 26,6 ora­nında net 46,1 milyar dolar artarak 219,7 milyar dolara ulaştı.

Vadeye göre incelendiğinde, borcun uzun vadeye yayıldığı görüldü. Özel sek­törün uzun vadeli kredi borcunun yüzde 33,4 oranında net 52,7 mil­yar dolar artarak 210,9 milyar do­lara çıktığı 2025 yılında kısa va­deli kredi borcu ise yüzde 42,8 oranında 6,6 milyar dolar azalarak 8,8 milyar dolara geriledi.

Özel sektöre ait toplam dış kredi borcu 2025 sonu itibarıyla son se­kiz yılın en yüksek düzeyine yük­seldi. 2017 yılında 234,2 milyar do­lara kadar çıkmış olan toplam kre­di borcu izleyen dönemde düşüşe geçmiş, özellikle pandemi döne­minde hızlanan kapamalarla 2022 sonunda 151,3 milyar dolara ka­dar çıkmıştı. Önceki iki yılda yavaş tonda artan söz konusu borç stoku, 2025 yılında ise belirgin bir sıçra­ma göstererek 2017 sonrasındaki dönemin en yüksek düzeyine çıktı.

85,4 milyar doları bankaların

2025 sonu itibarıyla özel sektö­rün uzun vadeli kredi borcunun 48,5 milyarı kredi, 33,5 milya­rı da tahvil olmak üzere yak­laşık 82 milyar doları bankala­ra, 10,7 milyar dolarlık bölümü banka dışı finans kuruluşlarına ait bulunuyor. Toplamda finans sektö­rünün uzun vadeli kredi borcu 92,7 milyar dolara ulaşıyor. Finansal ol­mayan özel sektör kuruluşlarının toplam uzun vadeli dış kredi borcu da 118,2 milyar dolar. Aynı tarih itibarıyla kısa va­deli dış kredi borçlarının da 3,4 milyar doları ban­kalar, 2,6 milyar doları banka dışı finans kuruluşları olmak üzere top­lam 6 milyarı finans sektörüne, 2,8 milyar doları ise finansal olmayan şirketlere (reel sektöre) ait.

Buna göre toplam borç miktarı finans sektöründe 98,7 milyar do­lara, reel sektörde 121 milyar do­lara ulaşıyor. Uzun ve kısa vade toplamında bankaların toplam dış kredi borcu 85,4 milyar, banka dı­şı finans kuruluşlarının borcu 13,3 milyar dolar. Toplam reel sektör­de borcunda en büyük pay ise 52,8 milyar dolarla hizmetlerin. Bunu 36,4 milyar dolarla elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretim ve dağıtımı sektörü, 28,9 milyar do­larla imalat sanayii, 2,5 milyar do­larla madencilik ve taş ocakçılığı izliyor. En az dış kredi borcu bulu­nan ana sektör ise 263 milyon do­larla tarım.

2025 yılında 18,3 milyar dola­rı bankalar, 3,6 milyar doları diğer finans kuruluşları olmak üzere fi­nans sektörünün toplam dış kre­di borcu yüzde 28,5 oranında 21,9 milyar dolar artış gösterdi. Reel sektörün dış kredi borcu da geçen yıl yüzde 25,1 oranında 24,2 milyar dolar arttı. Bu artışın 12,2 milyar doları elektrik, gaz, buhar ve iklim­lendirme, 7,1 milyar doları hizmet­ler sektörü, 4,6 milyar doları imalat sanayii, 351 milyon doları maden­cilik ve taş ocakçılığı sektörünün borcundaki büyümeden kaynak­landı.

Bir yıl içinde ödenecek kısım 64 milyar dolar

Özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcunun 1 yıla kadar olan vade dağılımı incelendiğinde, toplam borç tutarının 64,1 milyar dolar olduğu belirlendi. Orijinal vadesine bakılmaksızın gelecek bir yıl içinde ödenmesi gereken bu utarın 40 milyar doları bankalara, 18,4 milyar doları finansal olmayan kuruluşlara, 5,7 milyar doları ise bankacılık dışı finansal kuruluşlara ait. Bir yıl içinde geri ödenmesi gereken kredi borç miktarının 8,8 milyar dolarını kısa vadeli krediler oluştururken, 55,3 milyar dolarlık bölümü ise uzun vadeli olarak alınmış ve vadesi 1-12 ay içinde dolacak krediler oluşturuyor. Uzun vadeli kredi borçlarının kalan 26,4 milyar dolarlık bölümü 13-24 ay, 25,3 milyarı 25-36 ay, 47,6 milyarı 37-60 ay, 47 milyarı 61-120 ay ve 9,2 milyar dolarlık bölümü 120 aydan uzun vadeye yayılmış durumda.

Büyük bölümü dolar cinsinden

Özel sektör dış kredi borcunda döviz kompozisyonuna göre en büyük ağırlık ABD doları cinsi borçlanmada. 2025 sonu itibarıyla uzun vadeli toplam kredi borcunun 122,8 milyar dolarla yüzde 58,2’sini ABD doları, 65,4 milyar dolarla

yüzde 31’ini Euro, 5,7 milyar dolarla yüzde 2,7’sini Türk lirası, 1,2 milyar dolarla yüzde 0,6’sı İngiliz Sterlini ve 15,8 milyar dolarla yüzde 7,5’ini ise diğer döviz cinslerinden borçlar oluşuyor. Aynı tarihte kısa vadeli kredi borcunun ise 1,8 milyar dolarla yüzde 20,6’sı ABD doları, yaklaşık 2 milyar dolarla yüzde 22,5’i Euro, 4,7 milyar dolarla yüzde 53,5’i Türk lirası ve kalan kısmı ise diğer döviz cinslerinden.

© Dünya