Türkiye ekonomisin­de üretim çarklarının döndüğü ana gövde olan imalathaneler ve tedarik zincirleri derin bir vade kıs­kacına sürüklenmiş bulunu­yor. Büyük holdinglerin nak­di yüksek faizde tutma iştahı, tedarik zincirinin alt katman­larındaki KOBİ’leri vurdu alt tedarikçi firmalar, 180 güne uzayan vadeler yüzünden liki­dite krizinin eşiğinde. Takibe düşen KOBİ kredilerinin son bir yılda bir kattan fazla büyü­mesi alarm niteliğinde.

Finansman maliyetlerinin zirve yaptığı mevcut konjonk­türde holdingler, ulusal pera­kende zincirleri ve ana sanayi devleri, mal ve hizmet tedarik ettikleri alt üreticilere yöne­lik ödeme sürelerini fiilen 4-6 aya kadar çıkardı. Bu durum, bilançosunda kâğıt üzerin­de kârlılık koruması sağlayan dev girişimler ile likiditesi kuruyan ve özkaynakları hız­la eriyen KOBİ’ler arasındaki makası tarihin en riskli sevi­yesine taşıdı.

KOBİ’lerin yükü ağırlaştı

Ekonomi yönetiminin Or­ta Vadeli Program (OVP) he­defleri ve dezenflasyon pati­kası doğrultusunda uygula­dığı parasal sıkılaştırma ile makro göstergelerde denge­lenme arayışı devam ederken, reel sektörün alt katmanların­da çok daha sessiz ve yıkıcı bir sermaye erimesi yaşanıyor. Büyük sermaye gruplarının nakit akışını mevduat, repo, arbitraj gibi yüksek faizli ens­trümanlarda tutma iştahı, ti­cari vadeleri fiiliyatta 120-180 güne kadar esnetti. Ana sana­yinin yüksek faiz koruması al­tında finansal kazanç sağladı­ğı bu ekosistemde, finansman yükü tamamen üretim omur­gasını oluşturan KOBİ’lerin sırtına yıkılmış durumda.

Çek verileri tıkanmayı tescilliyor

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin son açıkladığı güncel bülten ve­rileri, tedarik zincirindeki bu asimetrik vade uzaması­nın yarattığı tahribatı somut şekilde ortaya koyuyor. Yılın ilk yedi ayında bankalara ib­raz edilen ve karşılıksız işlemi yapılan 26.768 keşideciye ait 190.699 adet çekin 198 milyar lira ulaşan rekor tutarı, piya­sadaki tıkanıklığın somut gös­tergesi niteliğinde

Piyasada resmi sözleşme­lerde 60 gün olarak öngörülen ticari vadeler; mal teslimatı­nın ardından zincir marketler ve ana yükleniciler tarafından lojistik kesintiler, raf bedelle­ri ve öteleme talepleriyle 180 güne kadar esnetiliyor. Buna karşılık KOBİ; tarladan aldığı hammaddenin, çalıştırdığı iş­çinin ücretinin, ithal girdinin ve tükettiği enerjinin bedelini peşin ya da çok kısa vadelerle ödemek zorunda kalıyor. Ara­daki altı aylık finansman boş­luğu, küçük üreticiyi likidite........

© Dünya