Mekan olarak değil, mental olarak! “Henüz orada deği­lim” demek, insanın kendine kur­duğu en dürüst cümlelerden biri­dir bence. Bu cümlede ne aşağılık kompleksi var ne de teslimiyet; aksine bir yön duygusu, bir hedef ve sabır gizli. Hayranlık duydu­ğun birinin karşısında bunu için­den geçirmek, seni küçültmez; büyütür. Çünkü “orada olmak” zaman, emek ve zihinsel dayanık­lılık gerektirir. Aradaki mesafe can yakı­cıdır ama öğreticidir. İşte tam da o me­safe, insanın öğrenme iştahını diri tu­tandır. “Henüz”, insan zihninin kendine koyduğu doğal bir gelişim eşiğidir.

Hatırlayın, yapay zekâ furyası önce­si, “doğal” zekâya duyulan hayranlık et­kileyiciydi çünkü nadirdi ve bu yüzden değerliydi. Bir öğretmen, bir usta, bir yatırımcı ya da bir düşünür. Onların ya­nına yaklaşmak bile ayrıcalık sayılırdı. Sorular dikkatle seçilir, cevaplar sindi­rilerek dinlenirdi. Bazen tek bir cümle, aylarca zihinde taşınır; kararları, hatta hayat yönünü etkilerdi. Hayranlık, insa­nın kendini aşma arzusunu canlı tutan bir duyguydu. “Ben de böyle düşünebi­lir miyim?” sorusu, içsel bir gerilim ya­ratırdı ve gelişim tam da bu gerilimden beslenirdi.

Bugün ise bu deneyim cebimize sığdı. Bir yapay zekâ aracı, hayran olduğumuz pek çok zihnin toplamından daha hızlı, daha kapsamlı ve çoğu zaman daha ikna edici cevaplar sunabiliyor. Üstelik bek­lemeden, utanmadan, tekrar tekrar. Bil­gi “demokratikleşti, uzmanlığa erişim kolaylaştı” gibi görünse de sadece me­rakın önündeki engeller kalktı. Tam da bu noktada, gözden kaçan bir dönüşüm yaşanıyor: “Henüz” vakti gelmemiş bilgi ve tecrübeye hızla erişmek, bireyin içsel gelişim ritmini bozuyor.

Çünkü gelişim, yalnızca sonuca ulaş­mak değildir. Gelişim, o sonuca giden yolda zihnin yaşadığı dönüşümdür. Ya­pay zekâ, henüz oluşmamış zihinsel alt­yapının üzerine olgun sonuçlar yerleş­tirir. Bu durum, bireyde deneyimsel bir uyumsuzluk yaratır. Doğru........

© Dünya