İş dünyasında liderlik üzerine sayısız kitap yazılıyor, konfe­ranslar düzenleniyor, stratejiler tartışılıyor. Büyüme planları, yeni pazarlar, dönüşüm projeleri… An­cak bütün bu kavramların arasın­da çoğu zaman en temel mesele geri planda kalıyor: İnsan.

Şirketlerin kaderini çoğu za­man stratejilerin yanı sıra insan­ların birbirini ne kadar anlayabil­diği belirliyor. Perakende dünya­sında çalışan yöneticiler bunu iyi bilir: Bir mağazanın satışını ba­zen kampanyalar değil, çalışan­la müşteri arasında kurulan bir­kaç saniyelik temas değiştirir. Ay­nı şey şirketler için de geçerli. Bir organizasyonun gücünü iş mo­delinin ötesinde liderin insanla­ra nasıl baktığı belirler.

Mert Ka­raibrahimoğlu’nun kaleme aldı­ğı “Hâlden Anlayan Lider” kitabı tam da bu noktadan yola çıkıyor. Perakendenin farklı aşamaların­da çırak, kalfa, usta ve lider ola­rak geçirdiği yıllardan süzülen bir yaklaşımı anlatıyor ve “Liderlik bazen en çok insanın hâlini anla­yabilme becerisidir” diyor. Kara­ibrahimoğlu’na göre bu beceri, ba­sit bir yönetim tekniğinin ötesin­de şirket kültürünü şekillendiren, çalışanların gelişimini hızlandı­ran ve organizasyonun geleceğini etkileyen güçlü bir yaklaşım.

Farklı alanlarda çalışan Karaib­rahimoğlu kendi ifadesiyle yıllar içinde su, otobüs bileti, pizza, tele­vizyon, çorap, sütyen gibi birbirin­den çok farklı kategorilerde ürün satmış. Ama bir noktada önemli bir gerçeği fark etmiş: Başarıyı be­lirleyen şey ne sattığınızdan çok insanlarla kurduğunuz ilişkiye da­yanıyor. Bu, zamanla bir liderlik yaklaşımına dönüşmüş: Hâlden anlayan liderlik. Karaibrahimoğ­lu’na göre bir liderin insana bakış açısı, bütün organizasyonun kade­rini değiştirebiliyor.

Değişen liderlik anlayışı

Kitapta dikkat çeken bölümler­den birinde, yazar geçmişte bir­likte çalıştığı bir iş insanının li­derlik anlayışını anlatıyor. Ona göre eski dönemlerde çalışanlar­dan beklenen şey, şirketin düze­nine uyum sağlamalarıydı. Ku­rumların yerleşik alışkanlıkları­na ve çalışma biçimlerine uyum göstermek iş hayatının temel ku­rallarından biri kabul edilirdi. Bu­gün ise tablo tersine dönmüş du­rumda. Artık kurumların çalışan­ların halini anlamaya çalışması, onları dinleyerek yönlendirmesi gerekiyor. Değişen iş dünyasında insanları yönetmenin ve organi­zasyonları sürdürülebilir kılma­nın yolu da buradan geçiyor.

Bu değerlendirme aslında de­ğişen iş dünyasının da özeti. Ar­tık çalışanların beklentileri, ça­lışma biçimleri ve motivasyon kaynakları hızla değişiyor. Kara­ibrahimoğlu da bu nedenle tersi­ne mentörlükten söz ediyor; genç çalışanları dinlemenin ve onlar­dan öğrenmenin önemini anlatı­yor. Hatta farklı kuşaklardan ça­lışanlarla düzenli olarak bir araya gelerek onların gözünden müşte­riyi ve çalışan deneyimini anla­maya çalıştığını söylüyor.

Karaibrahimoğlu kitabı, 30 yıl­lık hayat arkadaşı Pınar Karaibra­himoğlu’nun anısına ithaf ediyor. Daha da önemlisi, kitabın tüm ge­liri meme kanserinde erken tanı farkındalığını artırmak amacıy­la Memeder Meme Sağlığı Der­neği’ne bağışlanıyor. Karaibrahi­moğlu “Eğer bu motivasyon olma­saydı belki de bu kitap yıllarca ‘bir gün yazılacak’ bir fikir olarak kala­caktı” diyor.

“Hâlden Anlayan Lider” yalnız­ca bir yönetim kitabı değil. Aynı zamanda liderliğin özünde insan hikâyelerinin olduğunu hatırla­tan bir çalışma. Karaibrahimoğ­lu’nun yaklaşımını özetleyen bel­ki de en önemli fikir şu: Bir lider organizasyonda her zaman aynı rolde kalmaz. Bazen çırak, bazen kalfa, bazen usta, bazen de lider­dir. Önemli olan ise hiçbir aşama­da “ben oldum” dememek ve öğ­renmeye devam edebilmek. Bu­günün hızla değişen dünyasında belki de liderliğin en zor tarafı tam da bu: Egoyu bir kenara bıra­kıp gerçekten dinleyebilmek.

Hâlden anlayan lider olmak için

Kitabın sonunda bu yaklaşım somut önerilerle anlatılıyor. Bunlardan bazıları şöyle:

● Dinleyin. Size bağlı liderlere ve kritik gördüğünüz çalışanlara zaman ayırın. Haftalık zamanınızın bir bölümünü bire bir görüşmelere ayırın.

● Uzmanlığa alan açın. Her sorunun cevabını bilmek zorunda değilsiniz. Ekibinizin uzmanlığını kullanın.

● Yankı odalarından çıkın. Çalışanların gerçekten ne düşündüğünü anlamak için “koridora kulak verin.”

● Söylenmeyeni anlamaya çalışın. İyi bir lider sadece konuşulanı değil konuşulmayanı da duyar.

● Hataları öğrenme fırsatı olarak görün. Tekrarlanmaması şartıyla hatalara tolerans gösterin ve ekiplerin arkasında durun.

● Gücü paylaşın. Karşılıklı saygı ortamında yetki devretmeyi öğrenin.

● Ben yerine biz deyin. Kurumsal kültürü bireysel başarılar değil, ortak akıl güçlendirir.

● İnsanların yapamadıklarına değil, yapabildiklerine odaklanın.

Bugün birçok lider pozisyonunun gücüne odaklanırken Karaibra-himoğlu farklı bir yol öneriyor: İnsanı anlamaya çalışan bir liderlik. Belki de geleceğin en güçlü şirketlerini kuracak olanlar, tam da bu yaklaşımı benimseyen liderler olacak.

© Dünya