Dünyadan bakın­ca ayın karanlık yüzü görünmez. An­cak diğer tarafının olmadığı anlamına gelmez. Ana akım neoklasik (neolibe­ral, ortodoks) anla­yışta “iktisat bili­mi kuralları bunu gerektirir” denince salt bir doğru, iktisatta tek bir taraf olduğu düşünül­memelidir. Ekonomi Ga­zetecileri ile paylaştığım ayın diğer yüzü:

İktisat bir bilim midir, bi­lim bilim için mi, bilim top­lum için midir? Bilim toplum içinse insan sadece sayılar­dan mı ibarettir? Son yıllarda ana akım iktisatta, ortodoks politikalarda işsizlik oranı, asgari ücret gibi sadece raka­ma odaklı kalmak bu yüzden eleştirilmektedir.

Afrika Kıtasında 54 ülke­nin yaklaşık 40 tanesinin pa­rası Fransa, Almanya, İngil­tere’de basılıyor. 15 tanesi Fransa’da basılıyor.

Avrupa ve Ortadoğu’da hâ­lihazırda 10 üstü ülke monar­şi (krallık) ile yönetiliyor.

Nobel Ekonomi Ödülü yok­tur, ailesi isme karşıdır, No­bel anısına İsveç Merkez Bankasının verdiği ekonomi ödülü vardır.

Eugene Fama, Etkin Piya­salar Hipotezindeki rasyonel yatırımcı (insan) söylemini düzeltmiştir. Rasyonel piya­sa, ekonomi yoktur. Davra­nışsal finans, nöro iktisat öne çıkmıştır.

Ludwig von Mises “Episte­mological Problems of Eco­nomics” kitabı 1933. Avus­turya Okulu (Neoliberalizm) heterodokstur ancak neoli­beralizm, ortodoks, neokla­sik iktisat (ana akım) aynı gö­rülür.

Heterodoks iktisat WoS, Scopus gibi endekslerde or­todoks iktisattan daha faz­la çalışılmaktadır. American Economic Association Jel Codes B5 Heterodox Appro­aches kodu altında birçok farklı iktisadi görüş ve okul vardır.

Para arzı her zaman ve her yerde parasal bir olgu değil­dir. Friedman merkez ban­kalarının para arzını kontrol edemeyeceğini itiraf etmiş­tir. Merkez bankaları da para arzını kontrol etmeyi bırak­mıştır.

Parayı ticari bankalar kredi verdiğinde yaratır. Ayrıca ha­zine, merkez bankası ve krip­to madenciler de yaratır. Kâ­ğıt para merkezde, bozuk para darphanede. TCMB unvanın­da Cumhuriyet yazar, «i» yok­tur. Çoğu zaman karıştırılır.

KKM örtülü faiz değildir, opsiyonlu mevduattır

Kredi mevduattan veril­mez. Bankalar kredi verir, mevduat oluşur.

MB’ları kamu ve savaş fi­nansmanı için kurulmuşlar­dır. Kur Korumalı Mevduat hesabı TL’dir, dolarizasyona dâhil edilmez. YUVAM hariç. KKM örtülü faiz değildir, op­siyonlu mevduattır.

Merkez bankaları zarar edilebilir. Değerleme hesa­bında teknik bir kalemdir. Sonraki dönemlerde kar edi­lip sıfırlanana kadar taşına­bilir. Merkez bankası zararı vergilerimizle ödenmez. Poli­tikayı etkilemez.

Döviz mevduatı değil doğru kullanımı “Döviz Tevdiat He­sabıdır”.

Korelasyon (ilişki) ve ne­densellik farklı şeylerdir.

Kredi kartı, tüketici kredi­leri, KMH ve enflasyon çift yönlü nedenseldir.

Asgari ücret ve enflasyon ilişkisi düşüktür, nedensellik çift yönlüdür.

Phillips Eğrisi (enflasyon, işsizlik ters yönlü ilişki) ge­çerliliği dünyada tartışmalı.

Enflasyon ve faiz çift yönlü nedenseldir. Politika faizinin enf­lasyonu düşürücü et­kisi de tartışmalıdır, hatta hiç etkisi yok­tur diyen görüşler da­hi vardır. Faiz etkisini kısa zamanda (6-9-12, en uzak 18 ay) göster­mezse ters etki ile enf­lasyona neden olabilir.

Faiz enflasyonun nedeni olabilir diyen görüş, okullar: Gibson Paradoksu, Neo-Fis­her, Keynesyen Karşıtlık – Keynes / Wicksell Süreci, Modern Para Teorisi, Finan­sal Represyon, Post-Keynes­yen Görüş, Minsky Hipotezi.

Reel faiz (Taylor Kuralı) faiz teorilerinden sadece bi­ridir, reel faiz illa şart değil­dir. Hâlihazırda 40, pandemi çıkışında 140 civarında ülke negatif bölgededir.

Arz ve enerji enflasyonun­da politika faizi etki göster­mez, dokunmayın denmiştir (Ben Bernanke, vd. 2004).

Bütçe açıkları ve kamu har­camaları ile enflasyon arasın­da ilişki güçlü değildir, hatta kamu harcamaları dezenfas­yonist dahi olabilir.

(Emekli) Memur maaşı ödemek için vergi şart değil­dir. Vergi toplanıp harcan­maz, hazine para yaratır, ver­gi ise faiz gibi bir bölüşüm ve likidite düzenleme aracıdır. Kamuda çok fazla personeli­miz yok.

Kendi parası ile borçlanan hazineler iflas etmez

Kendi parası ile borçlanan hazineler iflas etmez. Bütçe giderlerinde kompozisyon, faiz maliyeti daha önemlidir.

CDS’i düşük, kredi notu yüksek ülkeler (doğrudan, porföy) yatırım çekemeyebi­lir, ekonomik göstergeleri yi­ne de kötü olabilir.

Swap Hariç Net Rezerv bi­limde yoktur. IMF 2013 Gui­delines IRFCL, BPM6’ya göre böyle bir hesaplama yoktur. Kasa hesabı başka şey, liki­dite pozisyonu (nakit akımı) başka şeydir.

© Dünya