Yurtta dez-enflasyon cihanda deflasyon: Star Wars gününe doğru fiyatlar
"Sanki utandılar kavgadan ve sustular. Ve sevgiye inandılar ve saygıya inandılar." Gönül Aysel Gürel – Onno Tunç
Ekonoritmiks'in rampadayken ağırladığı Artemis II artık Ay yörüngesinde. Basra Körfezi'nde savaş yatayda yayılırken ("horizontal escalation") insanlık yeni bir büyük adımın peşinde.
Türkiye'nin cuma günü TÜİK tarafından açıklanan fiyat endeksleri de öyle. Savaş koşullarında zorlanan tedarik zincirine rağmen TÜFE aylık %2 altında kalan artışı mevsim normallerinde gerçekleşti. T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek’in, Londra temaslarında "WarFlation" teması ile vurguladığı gibi: Dez-enflasyon, yörüngesinde.
Alüminyum – bakır ayrışması: Global pusula
Dünya, seçici bir fiyat ayrışması yaşıyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kısıtlanmasından doğrudan etkilenen hammadde ve ara mamuller hariç fiyatlar geri çekiliyor. Kalay , bakır ise ’a yakın geriledi. Çinko, nikel ve kurşun düşüşe eşlik eden diğer metaller. Zira Orta Doğu geriliminin küresel büyüme görünümünü bozduğu malum.
Fed, faiz indirim patikasını değiştirmiyor. İngiltere ve Avrupa Merkez Bankası salt enflasyon hedefleri nedeniyle belki geçici faiz arttırımları deneyebilirler. Altın neredeyse su kaynatacak kadar sıcak riske rağmen taban kurmakta zorlanıyor, düşüş eğilimi ağır basıyor. Merkez bankaları altın rezervlerini kullanmaktan imtina göstermiyorlar.
Küresel fiyatları iki eksende okuyabilmek gerekiyor:
Değer zinciri – mekânsal yaklaşım: Basra Körfezi’ne bağlı hammaddeler için özellikle enerjide sıkışıklık yüksek. Değer zinciri tırmanıldıkça, petrol, nafta, sülfür, doğal gaz, amonyak, metanol, ve alüminyum dışında piyasa yerinde.
Tedarik zinciri – zaman boyutu: Navlunun hangi dönemde fatura edildiği belirleyici. Örneğin güncel hasat gerilim öncesi gübre fiyatlarına göre şekilleniyor. Dolayısı ile her son mamulün Orta Doğu geriliminden etkilenme sürecinde saatin yelkovanı ve akrebi farklı atıyor.
Çok zamanlı dünya: Kademeli Etki
Yurt içinde dez-enflasyon otoritelerin proaktif süreç yönetimiyle şekilleniyor. Sıcak çatışmaların başlamasıyla devreye alınan gübre dış ticaret tedbirleri Cuma günü itibariyle bileşik gübrelere de yayıldı. Navlunda eşel-mobil devrede.........
