“Vietnam’ın çö­zümü daha çok bomba, daha çok şarap­nel, daha çok napalm­dır.” ABD Generalleri William Westmoreland ve William E. DePuy’un yaklaşımı

Vietnam’ın savaşı yatayda yayan (“hori­zontal escalation”) Tet Saldırısı sonrası siyasi tepki, ABD’nin 36. Başkanı Lyndon B. Johnson’ı adaylıktan çekilmeye götürmüştü. Orta Doğu’daki geri­lim de yatayda yayıldıkça küresel tedarik zincirlerinin fiziksel akı­şı yeniden şekilleniyor.

Sıcak çatışmaların hemen baş­langıcında “Azot” başlıklı yazı­mızda Çin’in füze atmadan dip­lomasi masasına oturabildiğini değerlendirmiştik. Geldiğimiz noktada Foreign Affairs, Bloom­berg, The Atlantic Council gibi mecralar bir konuda hemfikirler: Gerilimin yatayda yayılımı Çin ve Rusya’ya görece manevra ala­nı açıyor. Çünkü, her iki ülke glo­bal tarım sisteminin merkezinde konumlanmış durumdalar.

Değer zinciri: Memba ve mansap arasında sıkışan fiyatlar

Çin ve Rusya gübre, enerji ve rafine ürünler alanlarında küre­sel değer zincirinde hâkim ko­numda bulunuyorlar. Askeri de­ğil, toprağın verimi üzerinden sofraya dolaylı tesir gücü. Değer zinciri, küresel literatürle uyum­lu şekilde memba (kaynak, upst­ream) ve mansap (downstream) şeklinde iki aşamada değerlendi­rilebilir. Tarla çıkış fiyatları (Ta­rım-ÜFE) kaynaktaki dinamik­leri, büyükşehirlerdeki tezgâh ve market rafları ise Sınai-ÜFE ve TÜFE üzerinden tedarik dina­miklerini belirleyecek. Önümüz­deki dönemde gıda fiyatlarını et­kileyecek parametreler şu şekil­de sıralanabilir:

a-Gübre: Mahsul verimi için.

b-Mazot: Tarlanın ekimi, diki­mi, sürülümü ve gübre, ilaç gibi zirai uygulamalar için.

2 Mansap Dinamikler (Sınai ÜFE ve TÜFE):

a-Mazot ve Enerji: Nakliye ve soğuk zincir için.

b-Nafta ve Alüminyum: Paket­leme ve ambalaj........

© Dünya