Ömür Çelikdönmez yazdı;

NATO ile Rusya arasındaki yeni askerî hat nerede oluşuyor ve Türkiye'nin stratejik konumunu nasıl değiştirecek?

NATO–Rusya askerî hattı, güncel jeopolitik krizlerin etkisiyle yeniden şekilleniyor. Arktik'ten Finlandiya ve Baltık ülkelerine, oradan Doğu Avrupa ve Karadeniz'e uzanan yeni bir askerî hat oluşuyor.

Bu gelişme, Avrupa'nın güvenlik sistemini baştan aşağı yeniden kurmakla kalmıyor, Türkiye'nin de stratejik konumunu değişime zorluyor. Sonuçta Türkiye'nin, giderek bu yeni askerî ve jeopolitik denklemin kilit ülkelerinden biri olması kaçınılmaz.

Neden ve nasıl mı? NATO ile Rusya'nın karşılıklı askerî yığınak ve tahkimatlarının hızlandığı bu süreç, Türkiye'yi yalnızca gelişmeleri izleyen bir ülke olmaktan çıkararak yeni askerî ve jeopolitik denklemin merkezî aktörlerinden biri hâline getiriyor. İşte bu nedenle, NATO–Rusya hattında yaşanan gelişmeler ile Türkiye'nin değişen stratejik konumuna yakından bakılmalı.

NATO ile Rusya sınırında son dönemde yaşanan gelişmeler, Avrupa’nın güvenlik yapısını kalıcı biçimde değiştirmeye başladı. Karşılıklı askerî yığınak ve sınır tahkimatları giderek genişliyor. Yeni üsler ve çok uluslu birlikler bu hattın askerî niteliğini güçlendiriyor. Yapay zekâ destekli erken ihbar sistemleri, füze ve İHA kapasitesi ise artık aynı büyük askerî tablonun parçaları hâline geliyor.

Ortaya çıkan yeni stratejik hat; Arktik’ten başlayarak Finlandiya ve Baltık ülkeleri üzerinden Polonya’ya, oradan Orta ve Doğu Avrupa ile Romanya ve Bulgaristan’a, ardından Karadeniz, Türk Boğazları ve Doğu Akdeniz’e kadar uzanıyor. Bu geniş askerî ve jeopolitik hattın Türkiye açısından taşıdığı stratejik önem ise giderek artıyor.

Finlandiya ve İsveç'in NATO üyeliği dengeleri değiştirdi…

Bu ülkelerin kendi talepleri veya İngiliz aklının öngörüsüyle, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Avrupa güvenlik anlayışındaki en önemli değişikliklerden biri Finlandiya ve İsveç'in NATO'ya katılması oldu. Finlandiya'nın üyeliğiyle NATO ile Rusya arasındaki doğrudan kara sınırı yaklaşık 1.340 kilometre daha uzadı. İsveç'in üyeliği ise Baltık ve Kuzey Avrupa'daki askerî dengeyi NATO lehine değiştirdi.

Böylece NATO'nun doğu kanadı artık yalnızca Baltık ülkeleri, Polonya ve Karadeniz üzerinden değil, Arktik ve Finlandiya üzerinden de Rusya'yla doğrudan temas eden geniş bir güvenlik kuşağına dönüştü.

Bu gelişmenin ardından Finlandiya'da İsveç liderliğinde yeni birçok uluslu NATO kara gücü yapılanmasına gidildi. NATO aynı zamanda Arktik ve Yüksek Kuzey'deki gözetleme, istihbarat ve askerî farkındalık kapasitesini güçlendirmeye başladı.

Polonya'nın doğu kalkanı ve NATO'nun sınır tahkimatları…

NATO'nun doğu kanadındaki askerî güçlenmenin önemli ayaklarından biri Polonya'nın Doğu Kalkanı/ Eastern Shield projesidir. Polonya; Rusya ve Belarus sınırlarına yönelik tahkimatlarla, tanksavar engelleri, sensörler, lojistik tesislerle, savunma altyapısında kapsamlı güvenlik sistemi geliştirdi.

Bu proje, Baltık ülkelerinin kendi sınır savunma projeleriyle birlikte değerlendirildiğinde Finlandiya'dan Polonya'ya, oradan Orta Avrupa ve Karadeniz'e doğru uzanan daha geniş NATO savunma sisteminini oluşturduğu görülüyor.

Dolayısıyla burada tek ve kesintisiz 5 bin kilometrelik fiziksel bir “duvar”dan ziyade, farklı ülkelerin tahkimat, sensör, birlik ve savunma sistemlerinin birbirine bağlandığı yaklaşık 5 bin kilometrelik stratejik bir güvenlik kuşağından söz etmek daha doğru olacaktır.

NATO taburlardan tugaylara geçiyor!..

NATO'nun doğu kanadındaki değişim yalnızca tahkimatlarla sınırlı değil.  Baltık ülkelerinde daha önce oluşturulan çok uluslu taburların önemli bölümünün gerektiğinde tugay seviyesine çıkarılabilecek daha büyük muharip yapılara dönüştürülmesi planlanıyor.

Letonya bunun dikkat çekici örneklerinden biridir. Bu ülkedeki Kanada liderliğindeki NATO birliklerine Danimarka da asker ve yüzlerce askerî araçla katkı sağlamıştır. Yine Finlandiya'da İsveç liderliğinde oluşturulan Forward Land Forces yapılanmasıyla birlikte NATO'nun kuzeydoğu kanadındaki askerî varlığı da daha kalıcı hâle gelmektedir.

Haziran 2026 itibarıyla NATO, doğu kanadına yönelik savunma düzenini Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana yürürlüğe konulan en kapsamlı savunma planlarından biri olarak değerlendiriyor. İttifak; Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya, Macaristan, Romanya ve Bulgaristan olmak üzere dokuz ülkede çok uluslu ileri kara kuvveti bulunduruyor. Bu birlikler başlangıçta tabur ölçeğinde oluşturulurken, ihtiyaç hâlinde tugay seviyesine çıkarılabilecek.

Yapay zekâ destekli yeni savunma modeli…

2026'da ortaya çıkan önemli gelişmelerden biri de NATO'nun doğu sınırlarında klasik askerî tahkimatın ötesine geçen yeni bir savunma modeli üzerinde çalışmasıdır.

Bu modelde radarlar, pasif sensörler, insansız hava araçları, robotik sistemler, yapay zekâ destekli hedef tespiti, elektronik harp ve entegre hava-füze savunması aynı komuta-kontrol ağı içerisinde birleştiriliyor.

Amaç, düşman (Rus) birliklerinin hareketlerini mümkün olduğunca erken tespit etmek, elde edilen bilgileri müttefiklerle gerçek zamanlı paylaşmak ve gerektiğinde kara, hava ve deniz unsurlarını ortak bir savunma ağı içerisinde harekete geçirmek.

Dolayısıyla NATO-Rusya rekabetini yalnızca “iki taraf sınıra asker yığıyor” şeklinde değerlendirmek eksik kalır. Asker konuşlandırması kadar sensör ağları, istihbarat, elektronik harp, yapay zekâ, füze savunması ve insansız sistemler de yeni askerî dengenin belirleyici unsurlarıdır.

Rusya'nın karşı hamlesi: Yeni üsler ve tümenler…

NATO'nun olası savaş hazırlıklarını dikkatle izleyen Rusların da eli armut toplamıyor. Finlandiya'nın NATO üyeliğinin ardından Rusya, kuzeybatı sınırındaki askerî yapılanmasını yeniden düzenledi. Moskova, bazı tugayların tümen seviyesine çıkarılması ve Finlandiya sınırına yakın bölgelerde yeni askerî altyapı oluşturulması yönünde adımlar attı.

Rusya’nın Finlandiya sınırındaki, Fin-Ugor kökenli Karellerin tarihî yurdu Karelya Cumhuriyeti’nde, 2026’da yayımlanan uydu görüntüleri ve açık........

© Dikgazete.com