Fuad Safarov, Moskova’dan yazdı;

Avrupa'nın asıl sorunu, liderlerinin olmamasıdır!

Avrupa'da neler oluyor? Önce bir hatırlatma yapalım: 2024 yılında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Avrupa'nın düştüğü durumu şöyle anlatıyordu: 

“Avrupa, yerle bir edildi. Bağımsız bir merkez, bağımsız bir siyasi, egemen küresel politika merkezi olmaktan çıktı. Amerikan yönetiminin emriyle, ilk düdükte, kendi zararına bile olsa, kelebek dansı yapıyor. Sanki onlara 'Sizi asacağız' denilseydi, tek bir soru soracaklardı: 'İpi kendimiz mi getirelim, yoksa siz mi bize vereceksiniz?' Anlıyor musunuz? Hepsi bu.

Volkswagen kapanıyor, metalurji fabrikaları kapanıyor, kimya fabrikaları kapanıyor, cam fabrikaları kapanıyor. Binlerce insan, şimdi en azından yüzlerce, belki de binlerce insan sokaklara atılıyor. Ve hiçbir şey yok: sessizlik. Sadece mevcut iç siyasi süreçte bir tür yaygara. Ve bu tür ortaklarla nasıl konuşabiliriz? Ne üzerinde anlaşabiliriz? Bu nedenle, Avrupa ile ilişkilerimizin bu kadar kötüleşmesi bizim suçumuz değil. Bu, Avrupa kurumunun, Avrupa politikasının iç durumunun bir sonucudur.”

Mevcut Orta Doğu çatışması, Putin'in ne kadar haklı olduğunu gösterdi. Yani, İspanya dışında -ilk olarak İspanya, ABD'ne itirazını bildirmişti- Orta Doğu'da yaşananlara pek tepki veren yok. “Tepki” kelimesindeki kastım, herhangi bir Avrupa ülkesinin yaşananlar karşısında sesini çıkararak, bağımsız politikalar sergilemesidir. 

Gerçekten de Avrupa'da neler oluyor? Nerde o eski Avrupa?

Bu soruların yanıtını almak için CHP Merkez Yönetim Kurulu üyesi, Maltepe eski Belediye Başkanı Sayın Ali Kılıç ile görüştüm. Ve bu konuları ele aldık. Ali bey, uzun yıllar Almanya'da gazetecilik yaptı. Başta Almanya olmak üzere Avrupa'yı çok iyi bilen bir uzman ve siyaset bilimci. Çok iyi bir gözlemci. Ali beyin tezlerini aynen aktarıyorum:

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve genişleme riski taşıyan yeni kriz, yalnızca bölgesel bir savaş ihtimalinden ibaret değil. Bu gelişme aynı zamanda Avrupa’nın jeopolitik zayıflığını ve siyasi yönsüzlüğünü de yeniden gözler önüne seriyor. Çatışma, Orta Doğu’da yaşanıyor olabilir; ancak ekonomik ve siyasi artçı sarsıntıları doğrudan Avrupa’nın merkezine, özellikle de Almanya’ya ulaşıyor.

Enerji fiyatlarındaki sert yükseliş, petrol piyasalarındaki dalgalanmalar ve büyüme beklentilerindeki gerileme Avrupa ekonomisini yeniden baskı altına aldı. Avrupa sanayisinin motoru olan Almanya, enerji bağımlılığı ve ihracata dayalı ekonomik yapısı nedeniyle bu tür krizlerden en hızlı etkilenen ülkelerin başında geliyor.

Almanya ekonomisi, Rusya ile yaşanan gerilimin ardından ciddi bir mali baskı altına girdi. Muhalefetin dile getirdiği yaklaşık 60 milyar dolarlık kayıp, resmi olarak doğrulanmış bir veri olmasa da ortada inkâr edilen bir tablo da yok. Artan enerji maliyetleri, zayıflayan sanayi üretimi ve düşen ihracat rakamları, bu kaybın somut göstergeleri olarak öne çıkıyor. 2026’nın ilk aylarında da benzer bir eğilim sürerken, küresel gerilimlerin etkisiyle yıl sonuna kadar ekonomik kaybın daha da derinleşmesi, güçlü bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.

Berlin’deki hükümet ise bu jeopolitik sarsıntı karşısında net bir strateji ortaya koyabilmiş değil.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, bir yandan Washington ile stratejik ilişkileri korumaya çalışırken diğer yandan Avrupa kamuoyunda büyüyen savaş karşıtı tepkilerle karşı karşıya. Berlin yönetimi, ABD ile ilişkileri zedelemek istemiyor; ancak aynı zamanda yükselen enerji fiyatları ve ekonomik belirsizlik nedeniyle kendi kamuoyunun artan tepkisini de yönetmek zorunda.

Bu durum, Almanya’yı klasik bir jeopolitik açmazın içine sürüklüyor: Stratejik bağımlılık ile siyasi egemenlik arasındaki gerilim.

Almanya’da iç siyasi deprem…

Dış politikadaki bu sıkışmışlık, Almanya’nın iç siyasetini de doğrudan etkiliyor.

Hıristiyan Demokrat Birliği (CDU) liderliğindeki hükümet, son yerel seçimlerde önemli bir darbe aldı. Koalisyonun diğer ortağı olan Sosyal Demokrat Parti (SPD) ise tarihinin en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor.

Bugün Avrupa Birliği, dış politika ve güvenlik konularında giderek daha parçalı bir yapıya dönüşüyor. Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki kriz, bu ayrışmayı daha görünür hale getirdi.

Macaristan ve Slovakya gibi ülkeler, Ukrayna politikalarında Brüksel çizgisinden belirgin biçimde uzaklaşırken, İspanya ve İtalya, Körfez’de büyüyen askeri gerilim karşısında daha temkinli ve farklı bir tutum sergiliyor.

Bu tablo, Avrupa Birliği içinde sessiz ama giderek derinleşen bir yarılmaya işaret ediyor.

Avrupa’nın bugünkü zayıflığını anlamak için yalnızca mevcut krize bakmak yeterli değil. Sorunun kökleri daha derinde yatıyor: Liderlik eksikliği. Avrupa’da bir liderlik krizi var.

Bir dönem Avrupa siyasetinin yönünü belirleyen güçlü liderler artık sahnede yok. De Gaulle, Adenauer, Mitterrand, Palme, Brandt, Schmidt, Kohl ve Merkel gibi isimler yalnızca ulusal politikayı değil, aynı zamanda Avrupa’nın stratejik yönünü de şekillendiren figürlerdi.

Bugünün Avrupa siyasetinde ise uzun vadeli stratejik vizyonun yerini kısa vadeli kriz yönetimi almış durumda.

Bu nedenle Avrupa Birliği giderek daha fazla stratejik bir aktör olmaktan çıkıp, jeopolitik gelişmeleri dışarıdan izleyen bir konuma sürükleniyor.

Bugün Avrupa’nın karşı karşıya olduğu mesele yalnızca enerji krizi ya da savaşın ekonomik etkileri değil.

Avrupa Birliği, küresel güç mücadelesinde bağımsız bir jeopolitik aktör olabilecek mi, yoksa Washington, Moskova ve Pekin arasındaki büyük rekabette yalnızca ekonomik bir alan olarak mı kalacak?

Orta Doğu’daki kriz uzadıkça, enerji fiyatları yükseldikçe ve Avrupa içindeki siyasi ayrışmalar derinleştikçe bu sorunun cevabı da giderek daha netleşecek.

Ve bugün ortaya çıkan tablo, Avrupa için pek de umut verici görünmüyor.

Fuad Safarov, dikGAZETE.com

© Dikgazete.com