Shakespeare denince akla hemen Hamlet’in omuzlarındaki dünya yükü ya da Macbeth’in kanlı elleri gelir. Ancak Ozan’ın kariyerinin şafağında, henüz o büyük trajedilerin ağırlığı altına girmeden önce yazdığı, safi matematiksel zekâyla kurgulanmış bir kahkaha tufanı vardır: Yanlışlıklar Komedyası. Bu oyun, Shakespeare‘i “derin felsefe yaparken” değil, seyircisini “eğlendirirken” yakaladığımız, yazarın komedi kaslarını en çevik hâliyle sergilediği eserdir. Genellikle “hafif” bir yapıt olarak görülüp geçiştirilen bu oyun, aslında modern yanlış-anlama komedilerinin en etkili öncüllerinden biridir. Peki, “Ben” dediğimiz şey, başkalarının bizi tanımasından mı ibarettir? Bu kaotik curcunanın ardında işte böyle bir soru yatıyor.

Olay Örgüsü: Bir Matematik Problemi

Oyunun konusu “neredeyse imkânsızlık” üzerine kuruludur. İki farklı şehir, Efes ve Sirakuza, birbirine düşmandır. Yaşlı tüccar Egeon, yıllar önce bir deniz kazasında ailesinden kopmuştur. İkiz oğullarından biri (Sirakuza Antipholus) ve ona eşlik eden köle Dromio kurtulup onunla birlikte kalmış, diğer ikiz oğul (Efes Antipholus) ise kendi kölesi Dromio ile birlikte kaybolmuştur. Buradaki ince oyun şudur: Antipholus’lar ikizdir ve dahası köleler, yani Dromio’lar da birbirinin ikizidir. Egeon yıllardır bu kayıp ikizi ararken Efes’e düşer ve idam cezasıyla burun buruna gelir. Tam da o gün, yanında büyüttüğü ikiz oğul ve onun Dromio’su da Efes’e ayak basar. Ne var ki aradıkları “kayıp” ikiz ve onun Dromio’su zaten yıllardır Efes’te yaşamaktadır.

Shakespeare, Romalı yazar Plautus‘un Menaechmi adlı oyunundan aldığı bu “ikizler” temasını, bir set ikiz daha (köle Dromio’lar) ekleyerek ikiye katlar. Ortaya çıkan şey, kusursuz işleyen bir kaos makinesidir. Elbette bu kusursuzluk, mantığa değil ritme yaslanır. Karısını tanımayan kocalar, efendisini döven köleler, hiç sipariş etmediği altın zincire sahip çıkanlar ve kendi evine giremeyen ev sahipleri…

Güçlü Yönleri: Temponun Zaferi

Eserin en güçlü yanı, hiç şüphesiz mekanik kurgusunun kusursuzluğudur.........

© dibace.net