Grad koji od 1924. godine nosi ime po Petru Mrkonjiću, odnosno Petru I Karađorđeviću, a koji se do tada nazivao Varcar Vakuf, primer je posledica i granica nacionalističkih projekata, kao i prostora u kom se prepliću dve suprotstavljene ideologije: ideja ravnopravne političke zajednice i opsesivna nacionalistička homogenizacija

Kampanja za predstojeći izborni ciklus u Srbiji (ne)zvanično je počela u Mrkonjić Gradu, mada bi se moglo tvrditi da je prostor takozvanog „srpskog sveta“ u permanentnoj pseudoizbornoj atmosferi. To nije stanje redovne političke konkurencije, već neprestano proizvođenje kriza, pretnji i utiska opsade kao osnovnog okvira političkog odlučivanja. Građanima se ne nudi izbor između različitih javnih politika, nego se od njih očekuje da se okupe oko vlasti kao navodnog zaštitnika kolektivnog opstanka u uslovima stalne opsade i neprestano obnavljane navodne egzistencijalne pretnje.

Nije slučajno što je za takav početak kampanje izabran Mrkonjić Grad. Reč je o jednom od najzapadnijih mesta koje srpski nacionalisti zamišljaju kao deo jedinstvenog političkog i identitetskog prostora, tzv. „srpskog sveta“. Ipak, stvarnost pokazuje granice takve moći. Nedavno hapšenje i proterivanje pripadnika letećih „kvad“ kvaziparavojnih grupa od strane redovne policije Bosne i Hercegovine, slično njihovom proterivanju iz Tivta u junu ove godine, pokazuje da nacionalistička imaginacija nema pokriće u stvarnoj suverenosti. Mrkonjić Grad se nalazi u državi čiji ustavni poredak i mir, u krajnjoj instanci, garantuju međunarodne vojne snage, odnosno NATO. Zato huligani prerušeni u nacionalne barjaktare ne mogu neometano da vršljaju kao da se nalaze na obroncima Stare planine ili Zlatibora.

Grad koji od 1924. godine nosi ime po Petru Mrkonjiću, odnosno Petru I Karađorđeviću, a koji se do tada nazivao Varcar Vakuf, primer je posledica i granica nacionalističkih projekata, kao i prostora u kom se prepliću dve suprotstavljene ideologije: ideja ravnopravne političke zajednice i opsesivna nacionalistička homogenizacija. Nekada većinski muslimansko gradsko naselje krajem XIX veka postepeno je postalo pretežno pravoslavno, odnosno srpsko. Tokom Drugog svetskog rata grad je bio u sastavu NDH. Srpsko stanovništvo grada i okolnih sela bilo je 1941. izloženo progonima, ubistvima i paljenju naselja. Nakon kratkog perioda saradnje sa partizanima, lokalni četnički komandant Uroš Drenović je 1942. sklopio sporazum sa vlastima NDH o zajedničkoj borbi protiv Narodnooslobodilačke vojske. Upravo je u tom gradu 25. i 26. novembra 1943. održano prvo zasedanje ZAVNOBiH-a, na kojem je Bosna i Hercegovina politički konstituisana kao zajednička zemlja Srba, Muslimana i Hrvata.

Tokom socijalističkog perioda grad se demografski i privredno oporavio. Pred raspad Jugoslavije opština je imala više od 27.000 stanovnika, od kojih je približno 70 odsto bilo srpske nacionalnosti. Proterivanje hrvatskog i bošnjačkog stanovništva 1992. godine vratilo se srpskom stanovništvu u obliku gotovo identičnog iskustva bekstva, gubitka doma i straha od smrti, kada se Mrkonjić Grad našao pod kontrolom Hrvatske vojske i Hrvatskog vijeća obrane. Srpsko stanovništvo izbeglo je iz grada tokom operacije „Južni potez“, da bi se vratilo nakon Dejtonskog sporazuma i uspostavljanja novog poretka garantovanog snagama NATO-a. Danas na tom području živi približno upola manje ljudi, dok je zajednica gotovo potpuno etnički........

© Danas