İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör

Çavuşesku’nun Termometresi

Cumhuriyet’in Edebiyatı

OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum

D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi

İran-Körfez İlişkilerinin Kısa Bir Tarihi – I

ABD, İsrail ve İran arasında halihazırda süren savaş, İran’ın Körfez Arap ülkelerine yönelik saldırılarıyla daha bölgesel bir nitelik kazandı. Körfez Arap ülkelerinin İran saldırılarına somut olarak nasıl cevap verecekleri henüz net değil. Ama aynı anda birden fazla baskının altında oldukları açık.

Bu baskının bir kaynağı dış aktörlerden gelen telkin ve yönlendirmeler. Bir yanda ABD ve İsrail, diğer yanda İran ve Türkiye. Fakat baskının başka bir boyutu daha var, ki dış baskıya verilecek yanıtı da etkiler nitelikte. Körfez ülkeleri, verecekleri kararların doğuracağı askerî, siyasî ve diplomatik sonuçları hesap etmek zorunda. Zira süregiden savaşta kimin kimin yanında hizalanacaklarının farklı bedelleri olacak. Hangi seçeneğin daha ağır bir bedel üreteceğini şu an için kestirmek ise çok zor. 

Ancak şimdiden belli olan bir şey var. İran ile Körfez Arap ülkeleri arasındaki ilişkiler her hâlükârda ciddi bir yara almış durumda. Körfez ülkelerinin bu noktadan sonra atacağı adımlar, bu yaranın derinliğini etkileyecek sadece. Bu ise geleceğe yönelik değerlendirmeler yapılmasını zorunlu kılıyor.

Amacım geleceğe değil, geçmişe bir bakış atmak. Körfez-İran ilişkilerinin bugünkü haline nasıl evrildiğinin izini sürmek. Bu iz sürüşün geleceğe yönelik daha sağlıklı değerlendirme yapmaya faydası olacağı ümidiyle.

Modern dönem Körfez-İran ilişkilerinin evriminde 1979 yılını tarihi dönemeç noktası olarak belirlemek mümkün. Öncesinin tarihi ise fazlasıyla uzun ve karmaşık. Yine de tarihi bir derinlik için gerekli.

İran ile Körfez Arap ülkeleri arasında, Türklerin Basra, İranlıların Fars, Arapların ise bugün sıklıkla Arap adını verdiği bir körfez uzanır. İki kıyı körfezin en kuzeyinde, Fırat ile Dicle’nin birleşerek Şattülarap’ı oluşturduğu deltada buluşur. Güneye indikçe uzaklaşır, Hürmüz Boğazı’nda ise yeniden yakınlaşır.

Körfez’in dingin suları, iki kıyı arasında ticari ve insani temasları kolaylaştırıcı bir unsur oldu. Ancak siyasi etkisi farklı oldu. Dönem dönem iki tarafı birbirinden uzaklaştırdı. Dönem dönem ise yeniden yakınlaştırdı. İki kıyı........

© Daktilo1984