Son günlerde sonucunu gördüğümüz ancak nedenleri üzerinde araştırılması gereken çok sayıda noktaya sahip yeni finansal krizimizi, sadece yatırım fonları etrafında bir likidite sorunu veya belirli sayıda yatırımcının zararı olarak okumak eksik olur. Çünkü finansal sistemde risk, tek bir kurumun bilançosunda başlayabilir.

Süreç başlangıçtaki fotoğrafın verdiği görüntü gibi durağan kalmaz.

Dinamik etkileşim mekanizması başlar ve network kanalının özelliklerine göre yayılır diğer sektörlere. Diğer bir yaklaşımla; ortak varlıklar, ortak yatırımcı davranışları, bankalar, aracı kurumlar ve piyasa altyapısı üzerinden hızla başka alanlara taşınır.

Milli ve öz krizimizin kapsamındaki yedi portföy şirketinde yaklaşık 891 milyar TL varlık ve 353 bin yatırımcı bulunduğu belirtiliyor bize.

Hemen aklımıza doğal olarak bu meblağın tamamının zarar olup olmadığı geliyor.

Bu tutarın tamamı zarar değildir; daha doğru ifadeyle, risk alanındaki finansal büyüklüğü gösterir. Asıl soru, bu büyüklüğün ne kadarının kayba dönüşeceği, ilk kaybın ağ içinde kaç kez yeniden üretileceğidir.

Bu mekanizma ise detayına inilmesi zorunlu olan yapısal bir bağı arındırıyor.

Öncelikle batan fonların yapısına bakmak gerekiyor.

Fonlar benzer hisseleri taşıyorsa ortak varlıklara bağlı risk (common asset exposure) oluşur/oluşturur. Örneğin, herhengi bir nedenden dolayı bir fondan çıkış başladığında nakit ihtiyacı zorunlu satışı, satış fiyat düşüşünü, fiyat düşüşü diğer fonlarda değer kaybını ve bu kayıp........

© Cumhuriyet