Yaşamöykülerinin bugüne ve yarına ışık tuttuğuna bir kez daha inandım. Son günlerde okuduğum aydın yaşamlarını aktaran kitaplar, Cumhuriyetin kuruluş mücadelesini ve evrimini, devrimleri, bugünlere gelişimizin ipuçlarını yakalama fırsatı veriyor.

CUMHURİYETE YOL DÖŞEYENLERDEN 

Ramiz/Teşkilât-ı Mahsusa’dan Milli Mücadele’ye (Cumhuriyet Kitapları) adlı kitapta, Hasan Tahsin Benli, büyükbabası Hopalı Yüzbaşı Ramiz’in (1883-10 Nisan 1933) kısa ama mücadeleyle dolu yaşamöyküsünü anlatıyor.

Atatürk’ün 1920’de Harbiyelilere söylediği “Ne çocukluğunuzu bildiniz ne gençliğinizi yaşadınız” sözünün öznelerinden birinin yaşamında Cumhuriyete giden yoldaki eşsiz mücadeleyi görüyoruz.

Bu yaşamda, “cesaret ve direnişle şekillenmiş nice hayatın bir bütünü” olan bir kuşağın büyük direnişini izliyoruz.

Sabri Karayel’in İştirakçi Hilmi ve İştirak/ Osmanlı’da Sosyalizmin Bastırılmış Tarihi (İzan) adlı çalışmasında İştirakçi Hilmi’nin (1885-16 Kasım 1922) yaşamını okuyoruz.

“Osmanlı sosyalizminin açık, doğrudan, kırılgan yüzü” olan İştirakçi Hilmi’nin 1910- 1912 arasında 20 sayı çıkardığı ve adıyla özdeşleşen İştirak dergisinde yazdığı yazılarla, “sosyalizmi yerel bir dil, ahlak ve siyasal iddia üzerinden” kurmaya çalıştığını öğreniyoruz.

İnsaniyet,........

© Cumhuriyet