Türkiye’de kamuoyunca zaman zaman gündeme getirilen ve sine-i millete dönmek olarak ifade edilen “topluca istifa”, aslında anayasal olarak var olmayan bir beklentiye dayanıyor. Zannediliyor ki muhalefetin topluca istifası erken seçimi zorlayacak veya sistemi çalışmaz hale getirecek. TBMM, üye tam sayısının üçte biri ile toplanmakta, 151’den büyük olmak kaydıyla, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar almaktadır. Yani Meclis’in toplanamaz ve çalışamaz hale gelebilmesi için 400’ün üzerinde milletvekilinin istifası gereklidir. Bunun için iktidar koalisyonunun milletvekillerinin de istifası lazım. Böyle bir durumda bile yapılacak seçim, erken genel seçim değil ara seçim olacaktır. Yani tüm ülkede seçime gidilmez, yalnızca boşalan sandalyelerin bulunduğu seçim çevrelerinde o sandalyeler için seçim yapılır.

Anayasamızın (AY) 78. maddesine göre her beş yıllık seçim döneminde bir defa ara seçim yapılmak zorundadır. Ara seçimin ne zaman yapılacağına ilişkinse üç kural düzenlenmiştir:

1. Genel seçimin üzerinden 30 ay geçmeden ve genel seçime bir yıl kala ara seçime gidilemez. Buna göre 2.5 yıl ile 4. yıl arasındaki 1.5 yıllık süre ara seçim dönemidir. Bu süre içinde boşalan sandalye sayısı kaç olursa olsun bir ara seçim zorunluluktur.

2. 30 ay bekleme kuralının bir istisnası vardır: TBMM üye tam sayısının en az yüzde 5’inin (en az 30 sandalye) boşalması halinde üç ay içinde ara seçime gidilir.

3. Takvime ilişkin bu iki kuralın da istisnası vardır: Bir ilin hiç milletvekili kalmadığı takdirde 90 günden sonraki ilk pazar günü o ilde ara seçim yapılmak zorundadır.

Maddenin yazılışında isteğe bırakılmış bir alan yoktur. Belirlenen takvimler içinde ara seçim anayasal bir gerekliliktir. Dolayısıyla maddenin lafzi yorumuna göre ara seçimin belirlenen takvim içinde bir zorunluluk olduğunda tereddüt yoktur. (1)

SEÇİM TARİHİ NASIL BELİRLENİR? 

Anayasanın 78. maddesinin amaçsal yorumu da bizi aynı noktaya götürmektedir. Ara seçimin amacı,........

© Cumhuriyet