Milletvekili ara seçimler; istifa, ölüm ya da başka nedenlerle milletvekilliklerin boşalması durumunda boşalan sandalyelere yeni üyelerin seçilebilmesi için yapılmaktadır. Birden fazla seçim çevresinden seçilmiş olan milletvekillerinden boşalan yerler için de aynı işlem yapılmıştır.

Ara seçimlere ilişkin hükümler Osmanlı döneminden günümüze kadar anayasalarda ve seçim yasalarında yer almış; bu hükümler uyarınca, -Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e gelinceye kadar- bütün dönemlerde ara seçim yapılmıştır.

Ara seçimler, meclislerde boşalan sandalyelerin doldurulması yanında toplumdaki siyasal eğilimlerin belirlenmesine yardımcı olmak biçimiyle de siyasetin yönlendirilmesine yol açmaktadır.

OSMANLI DÖNEMİ: 1876 ANAYASASI 

1876 Anayasası’nın 74. maddesi şöyledir: “Mebusan Meclisi üyelerinden birisinin vefat etmesi, kanun hükümleri gereğince kısıtlanması veya mahkûmiyet ya da memuriyet kabulü nedeniyle üyeliği düşerse yerine gelecek toplantıya kadar yetişmek üzere usulüne uygun olarak diğeri tayin olunur.”

Anayasanın 75. maddesinde ise “Boşalan mebusluk makamlarına seçilen üyenin görevi, gelecek genel seçime kadar sürecektir.” denmektedir.”

II. Meşrutiyet döneminde çeşitli nedenlerle boşalan meclis üyelikleri Müntehib-i Sani (ikinci seçmenler) tarafından, ilgili seçim çevrelerinde yapılan seçimlerle doldurulmuştur.

TBMM DÖNEMİ: NİSAB-I MÜZAKERE KANUNU

1921 Anayasası ara seçimlere yönelik bir hüküm içermemiş, bu hususa Nisab-ı Müzakere Kanunu’nda yer verilmiştir. Söz konusu Kanunun 2. maddesi “Her livanın TBMM’deki üyelerinin sayısı, Seçim kanununun belirlediği sayının altına düşmedikçe boşalacak üyelikler için yeni üye seçilmez.”

Aynı kanunun 3. maddesinde ise “Büyük Millet Meclisi üyelerinden senede iki ay mazeretsiz ve aralıksız Meclis’e devam etmeyenler Genel Kurul kararıyla müstafi sayılırlar.” Meclislerde boşalan........

© Cumhuriyet