menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Dekadans - Okan Toygar

50 0
31.10.2026

Bertolt Brecht (1898-1956), kapitalist düzeni Marksist bir bakışla eleştirdiği Üç Kuruşluk Opera’da, “Önce ekmek gelir, ardından ahlak” der. Oyunda, ticaret ile suçun, saygınlık ile çıkarcılığın, yasal olan ile yasadışılığın sınırlarının giderek bulanıklaştığı bu dünya, aynı zamanda çürümenin toplumsal yaşamın bütününe yayıldığı bir dekadans dünyasıdır.

Fransız düşünür ve eleştirmen Paul Bourget (1852-1935) dekadans kavramını toplumu bir arada tutan bağların çözülmesiyle açıklar. Toplumu bir organizmaya benzeten Bourget’ye göre, parçalar bütünden ayrıştıkça toplumsal bütünlük de çözülmeye başlar.

Marx (1818-1883) ve Engels’in (1820-1895) Komünist Manifesto’da belirttiği gibi, kapitalist düzende insanın değeri parayla ölçülmeye başlar. Böyle bir düzende para yalnızca bir değişim aracı olmaktan çıkar; başarının, saygınlığın ve insanın toplumsal değerinin ölçüsüne dönüşür. “İnsanlıktan çıkmak” sözü tam da burada gerçek anlamını bulur. Para, insanın değerler sistemine yerleştirilmiş bir bomba gibi, zamanla o sistemi parçalar, yıkar, tahrip eder. İnsan hiçleşir, bütün yaşamsal ilişkileri yozlaşır!

Gerçekten de paranın yaşamda giderek daha belirleyici duruma gelmesiyle, mesleklerin kendi değerleri ve başarı ölçütleri de giderek aşınıyor; başarı, sayılar, kazanç ve performansla tanımlanmaya başlanıyor. İyi gazetecilik için okunma ve izlenme oranları, iyi hekimlik için daha çok hasta bakmak belirleyici oluyor. Böylece niteliğin yerini nicelik, toplumsal yararın yerini kazanç, mesleki değerlerin yerini performans alıyor.

Bu anlayışın sonuçları, söz konusu insan sağlığı olduğunda çok daha ağır........

© Cumhuriyet