menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Mekke Antlaşması’nın 5 kusuru

28 0
25.10.2026

Sözü dolandırmaya gerek yok. Orta Doğu kan gölü. Bu göle atılan her füze bizim de üzerimize kan sıçratıyor. Olabildiğince temiz kalabilmemiz için son derece dikkatli davranmalıyız. Kadeş Antlaşması’ndan (MÖ 1259) bu yana ittifak antlaşmaları yapılıyor. İsrail’in bölgesel hamleleri sürerken, tarihi akışta hemen hiçbir konuda anlaşamadığımız Suudi Arabistan ile aynı masaya oturduk. Varlığını ilk tanıyanlardan olduğumuz Pakistan ise Hindistan ile bitmeyecek bir mücadelenin içinde.  

Tartışılan Mekke Antlaşması elbette her ittifak antlaşmasında olduğu gibi az da olsa çıkar içeriyor. Ancak yararı, getirebileceği olumsuzlukların yanında “çölde zerre” denebilir. Öncelikle metnin kavramsal sıkıntıları var. Kusurlarını beş maddede özetleyelim.  

BİR: TEHDİT VE TEHLİKE KARARI 

Antlaşmanın ilk maddesi, benzerlerinden farklı olarak saldırıyı bile beklemeden, taraflardan biri tehdit edilirse diğerlerini de karşılık vermeye zorluyor. Ancak birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumuyla tam olarak neyin kastedildiği belirtilmiyor. Dışarıdan nasıl bir müdahalenin ittifaktaki devletlerin egemenliğine, sınırlarına bir saldırı ya da tehdit gibi algılanacağı belli değil. İnsansız hava aracıyla yapılan saldırılar, füze saldırıları, siber saldırılar ya da vekil güçler aracılığıyla yapılan saldırılar bu kapsamda sayılacak mı? 

Ayrıca birinin “Bunu saldırı sayarım.” demesi yetmemeli. Bu hüküm NATO’nun 5. maddesine benzetiliyor. Ancak yükümlülüğün otomatik olarak mı doğduğu, yoksa her ülkenin kendi takdirine mi kaldığı belli değil. Bir ülkenin takdiri, diğerinin stratejik algısına ya da doğasına uygun düşmeyebilir. Meşru müdafaa ile saldırı arasındaki sınır da belirgin değil: Bir üyenin başlattığı bir operasyona, örneğin Yemen’deki harekâta karşılık verilirse bu “saldırıya uğrama” sayılacak mı? 

Kaldı ki Husiler ile arasındaki dört yıllık ateşkesi “Yemen Şafağı” operasyonuna katılarak bozan Suudi Arabistan, Husilerin füzelerle verdiği karşılığı dünya kamuoyuna şikâyet etmiş, Trump’tan yardım istemişti. Suudi Arabistan ve ABD’nin imzaladığı stratejik savunma antlaşması gereği Trump çağrısına yanıt verirse, Mekke Antlaşması Türkiye’yi de Husilerin karşısında doğrudan taraf yapar.

Bununla birlikte 1.maddede tarafların bu tehditleri veya tehlikeleri bertaraf etmek amacıyla........

© Cumhuriyet