Αριστέα (Άρια) Μαυρογιάννη, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, ΠΤΔΕ, Παν. Κρήτης & Φιλόλογος 2ου ΓΕΛ ΗρακλείουΕλένη Βασιλάκη, Καθηγήτρια Ψυχολογίας, ΠΤΔΕ, Παν. Κρήτης

 Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 δεν προσφέρονται ούτε για πανηγυρισμούς ούτε για έναν ακόμη γύρο εύκολης καταστροφολογίας γύρω από το ελληνικό σχολείο. Προσφέρονται, όμως, για κάτι πολύ πιο χρήσιμο: να δούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τι είδους μαθητές θέλουμε να διαμορφώνει το σχολείο σε μια εποχή στην οποία η γνώση, η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζουν με πρωτοφανή ταχύτητα.

Η εικόνα για την Ελλάδα παραμένει ανησυχητική. Οι δεκαπεντάχρονοι μαθητές βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου. Μόλις το 59% φτάνει τουλάχιστον στο βασικό επίπεδο επάρκειας στις Φυσικές Επιστήμες, έναντι 74% στον ΟΟΣΑ. Στα Μαθηματικά το αντίστοιχο ποσοστό είναι 50%, έναντι 65%, και στην Κατανόηση Κειμένου 56%, έναντι 69%.

Αν, όμως, σταθούμε μόνο στις βαθμολογίες, χάνουμε ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της έρευνας. Οι δυσκολίες δεν αφορούν μόνο το τι γνωρίζουν οι μαθητές. Αφορούν ολοένα περισσότερο το πώς μαθαίνουν, πόσο επιμένουν όταν μια εργασία γίνεται απαιτητική, αν μπορούν να θέσουν στόχους, να αναζητήσουν βοήθεια και να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν ένα πρόβλημα.

Η μετατόπιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Για πολλά χρόνια η συζήτηση γύρω από την εκπαίδευση οργανώθηκε κυρίως γύρω από την ύλη, τις εξετάσεις, τα προγράμματα σπουδών και τις ώρες διδασκαλίας. Όλα αυτά ασφαλώς έχουν τη θέση τους. Δεν αρκούν, όμως, για να εξηγήσουν γιατί δύο μαθητές που διδάσκονται το ίδιο περιεχόμενο μπορεί να ακολουθούν εντελώς διαφορετικές μαθησιακές διαδρομές.

Ο ένας μπορεί να αντιλαμβάνεται πότε δεν κατανοεί, να αλλάζει στρατηγική, να ελέγχει την πληροφορία και να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Ο άλλος μπορεί να συνεχίζει μηχανικά, χωρίς να διαθέτει τα εργαλεία για να παρακολουθήσει και να ρυθμίσει τη δική του μάθηση. Η αυτορρύθμιση και η μεταγνώση δεν είναι, επομένως, περιφερειακές δεξιότητες. Αποτελούν βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων ο μαθητής μαθαίνει να έχει μεγαλύτερο έλεγχο της ίδιας του της μάθησης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι από μόνη της η λύση

Στο νέο αυτό τοπίο η Τεχνητή Νοημοσύνη προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Τα εργαλεία ΤΝ έχουν ήδη ενταχθεί στην καθημερινότητα πολλών μαθητών, καθώς χρησιμοποιούνται για αναζήτηση πληροφοριών, περίληψη κειμένων, παραγωγή γραπτού λόγου, επίλυση προβλημάτων ή υποστήριξη της μελέτης. Η παρουσία τους δεν αποτελεί πλέον ένα υποθετικό ενδεχόμενο για το σχολείο. Είναι μια πραγματικότητα.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η χρήση τους οδηγεί αυτομάτως σε καλύτερη μάθηση. Η εκπαιδευτική αξία της ΤΝ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι κάνει ο........

© Cretalive